گنجواژه – تزاروس حوزه کودک و نوجوان
گنجواژه – تزاروس حوزه کودک و نوجوان
در اصطلاح توان ذهنی است که از اشیا، حالات، اعمال و از چیزهایی که با حواس احساس یا تجربه نشده اند، ایماژها یا ترکیب هایی تازه به وجود می آورد. تخیلی که از هسته مرکزی میجوشد و بیرون میآید، خود را در قالبهای مشخصی ارائه میکند. شش عنصر اصلی که…
پیرنگ، شخصیتپردازی، صحنهپردازی، درونمایه، سبک و زاویهی دید عناصر ادبی هستند که نویسندهی کتابهای کودکان برای آفرینش داستانهای به یادماندنی از آن ها بهره میگیرند.
بنابر اصل «ویژگیهای خاص» که یکی از بنیادهای فانتزی است، طرح در این گونه ادبی بسیار متغیر و سیال است. این سیال بودگی نیز ناشی از کارکرد باز تخیل در فانتزیها است. هر نویسندهای بنابر علایق و پیشینه تاریخی و جغرافیایی که محدود به آن است و همینطور…
صحنهپردازی در داستان، یعنی موقعیت زمانی و مکانی داستان خواننده را یاری میکند تا در آنچه شخصیتها میبینند، میشنوند، میبویند و لمس میکنند، سهیم شود و همچنین کنشها و ارزشهای شخصیتها و کشمکشها را برای او بیشتر قابل فهم میکند. خواه رخدادها در…
خطها به هم میرسند ، یکدیگر را برش میدهند و شکلی را میسازند. سطحهای رنگی در کنار هم جای میگیرند و شکلی را پدید میآورند. شکلهای سازمند، ناسازمند و منحنی، در طبیعت و در میان اجسام ساختهی دست، فراوان است. اشکال هندسی ـ دقیق، سخت و در بسیاری…
از انواع اشعار عامیانه به شمار می آیند که در آن ها معنا و مقصود خاصی دنبال نمی شود بلکه تنها نوعی بازی کلامی است. این شعرهای منظوم بیمعنی، جانشین منطقی شعرهای کودکانهاند که میتوانند شور و شوق کودکان را نسبت به شعر برانگیزند. این شعرها به کمک وزن…
شعر مصور شعری است که کلمات در آن به صورت تصویر نشان داده می شوند و خواننده با کنار هم نهادن و تلفیق کلماتی که از تصویرها می گیرد، شعر را می خواند. این شیوه ی نوشتن و خواندن شعر به عنوان نوعی سرگرمی و مسابقه در مجله ها و نشریه های دهه ی ۱۳۲۰ و سال…
طنز با شعر کودک پیوندی استوار دارد، زیرا شعر طنزآمیز با روحیه پرنشاط کودکان بیشتر هماهنگ است و دعوتی است برای بازی که جنبه تخیلی دارد و هم زبانی. شعر طنزآمیز بیش از سایر اشعار به سرزندگی و نشاط و شوخ طبعی و شیطنت های کودکانه میدان می دهد. شعر…
شاعران، گاه واژگان شعر خود را بر صفحه به گونهای آرایش میدهند که مکمل منظور و افزایندهی تأثیرگذاری دیداری بیشتری باشند. تقسیم بندی واژهها، جداسازی بیتها، گذاشتن نشانههای سجاوندی و استفاده از حروف بزرگ، میتواند درونمایهی شعر را پر رنگتر کند.
در این شعر مقصود اصلی و اساسی شاعر نمایش زندگی و مظاهر مختلف آن است. شاعر با ساختن شعر تمثیلی یک ماجرا یا حقیقت را از زندگی عادی بشری و از یک یا چند فرد مشخص می گیرد و با مقاصد فلسفی، اخلاقی، و اجتماعی و یا با تخیلات شعری پیوند داده و بعد دوباره با…
تجسمی به چیزی میگویند که دیدنی و لمس کردنی است، یعنی آنچه که واقعیت فیزیکی دارد. وقتی یک شاعر از راه تبدیل شعر به تصویر، به معنا برجستگی میبخشد، دستاورد کار به شکل شعر تجسمی پدیدار میشود.
اشعاری به نسبت کوتاه و غیر روایی که روی صدا و تصویر و خیال متمرکز هستند. به عبارت دیگر این گونه شعرها باید دارای ارزش های موسیقیایی، تصویری و احساسی باشند. شعرهایی درباره دنیای زنده، پدیده ها و بقا، روابط بین انسان و این عوامل، انسان با انسان، و…
یکی از از فرم هایی که در شعر خصوصا شعر نوجوانان به کار برده می شود شعر آزاد است که مسلما قافیه ندارد، ولی نوعی وزن را رعایت می کند. در شعر آزاد شیوه نوشتن دارای نظم خاص خود است، ولی آنچه سبب شعر تلقی شدن آن است خلق یک واکنش احساسی قوی در خواننده است…
شخصیت در فانتزیها حضوری عینیتر و ملموستر از افسانههای کهن دارد. علت آن هم در ماهیت دنیای نو است. در افسانهها فقط تیپهای کلی ارائه میشوند. اما در فانتزیها شخصیتها به ویژه نوع انسانی آن جای تجلی کافی دارند. عنصر «خاص بودگی» فانتزی این وضع را…
سبک راه و روشی است که نویسنده برای عینیت بخشیدن به فکر و اندیشه و تخیل خود بر می گزیند. سبک شامل طرز تنظیم و ترتیب عقاید، انتخاب واژگان، تصویر خیال، ساختار ودتنوع جمله ها، ضرباهنگ، تکرار، انسجام، تاکید، وحدت و لحن است. نویسندگان از امکان گزینش طیف…
ساده کردن متون دشوار و سخت فهم. به دو دلیل عمده متنی را ساده می کنند: نخست ، این که با گذشت زمان، دگرگونی هایی در زبان پیدا می شود که چه بسا باعث می شود تا متنی کهن، فهم ناپذیر، یا دست کم سخت فهم شود و دوم، از آن رو که برخی از نویسندگان اصولا…
یکی از شگفتترین آرزوهای آدمی، گذار از زمان حال به گذشته و یا رفتن به آینده است. این تخیل بازتاب محدودیتها و فانی بودند انسان را بیان میکند.
زاویه دید، نمایش دهنده شیوه ای است که نویسنده به کمک آن مصالح و مواد داستانی خود را به خواننده ارائه می کند و در واقع رابطه نویسنده را با داستان نشان می دهد. افراد گوناگون ممکن است با استفاده از واژگان متفاوت به توصیف یک رخداد بپردازند. احساسهایی…
رنگ نقش بسیار ارزندهای در تصویر بر عهده دارد. «جیسون و جیسون»، نقش خط و رنگ را در برابر یکدیگر میگذارد و میگوید: "رنگ در هنر بیش از هرچیز نخست خوشی و شور میآفریند، در حالیکه کیفیتهای بیشتر عقلانی خط را همراهی میکنند". یکی از روشهای رایج…
از گونه های داستان روایت منثور نسبتا بلند و پیچیده ای که به گونه ای تخیلی به بازآفرینی زندگی و نمایش شخصیت ها و کردارهای و اندیشه های آنان در محیطی ویژه می پردازد. هدف رمان شناخت یا شناساندن زندگی نیست، بلکه بازسازی آن است. رمان بر آن نیست تا زندگی…
دستاوردهای پؤوهشی در زمینه رشد و پرورش کودک، به شناخت دورههایی در رشد زبانی، شناختی، شخصیتی و اجتماعی در کودکان منتهی شده است. گرچه آهنگ پیشرفت تمامی کودکان در پیمودن این مراحل یکسان نیست، اما در روند رشد، گذار همگی آنان از این مراحل، قطعی است.…
درونمایه فانتزیها بستگی تامی به ذهنیت نویسنده دارد. در حقیقت آنچه به موضوعها اهمیت میبخشد، همین درونمایه فانتزی است. هر نویسندهای بنابر گرایش درونی خود و متنی که روی آن کار میکند، درونمایه فانتزی را میسازد. در ساخت درونمایههای فانتزی این …
دایرالمعارف ها کتابهایی هستند که به سئوالات مختلف فرد در زمینهای گوناگون به صورتی مختصر ولی مفید جواب میدهند. دایرالمعارفها نیز میتوانند کلی یا اختصاصی باشند ولی به هر حال معمولا تهیه آنها نتیجه کار و کوشش گروهی متخصص فن است که بوسیله…
کودکانی که شیفتهی ورزش هستند، داستانهای ورزشی را بسیار دوست دارند. برخی از آنها کتابی را که دربارهی ورزش یا قهرمان ورزشی آنها باشد با کمال میل و رغبت تا آخر میخوانند. بخش بزرگی از داستانهای ورزشی دربارهی پسران است، با این همه، گروه اندکی از…
خیمه شب بازی یا شب بازی، گونه از نمایش عروسکی بود که شب ها در خیمهای که در دو سویش دو چراغ روشن بود، اجرا میشد. صحنه، صندوقی بود به درازای سه چارک و بلندی نیم زرع. یک طرف صندوق به طرف تماشاچیان باز بود و سه طرف دیگرش اتاقی را نشان میداد. صندوق…
خیمه سایه گردان، گونه دیگری از سایه بازی به شمار میآید. هنگام اجرای آن در فضایی بسته، پارچهای را به سه کنج دیوار میآویختند و منبع نوری را در پشت این ملافه جای میدادند. نمایشگردان برای به جنبش درآوردن عروسکها به پشت پرده میرفت. اگر بازی در…
خواندنی است که شخص با داشتن هدفی مشخص انجام میدهد. در این نوع خواندن مفهوم مطلب را باید طوری درک شود که بتوان آن را بازگو کرد یا به کمک آن مسئله ای را حل کرد یا جواب پرسشهای معینی را داد، یا در یک امتحان عمومی شرکت کرد یا کاری تحقیقی انجام داد.
خنیاگر واژه ای پهلوی است. خنیاگران روایتگران داستان بودند. گروهی از پژوهشگران بر این باورند که افسانه های کهن به دست همین خنیاگران گردآوری شده و به شکل نوشتار در آمده است.
در خم بازی که شکلی از نمایش عروسکی است، نمایشگردان از درون استوانهای که با چوب و پارچه به بلندی بیش از یک ذرع درست شده بود، عروسکها را به جنبش درمیآورد. عروسکها دستی بودند و جایگزینی یا نمایش همزمان چندتای آنها، به چیره دستی بسیار نیاز داشت.…
هنرمندان با بهره گیری از خط، به تصویرها جهت، حرکت، نیرو و حس میبخشند. خط میتواند نازک یا کلفت، سبک یا سنگین، نرم یا تیزو راست یا منحنی باشد. خط، بنیادیترین عنصر دیداری است. بخش مهمی از اثر در آغاز با خط پیرامون (میزان) طراحی میشود. در بیشتر…
یکی از انواع ادبی، و شکلی از نوشتار است که در آن، نویسنده خاطرات خود، یعنی صحنه ها یا وقایعی را که در زندگی اش روی داده، در آن ها نقش داشته، یا شاهدشان بوده بازگو می کند.
سلسله ماجراهای شیرین و اغلب کوتاهی است که توسط نویسندگان و یا شاعران خلق میشود. حکایت ها در ادبیات پیشین جایگاه ارزشمندی داشته است و دارای نتیجههای اخلاقی و نیز دربردارندهی پندها و اندرزهای اجتماعی برای کودکان و نیز بزرگان است.
چیستان ها و معماهای منظوم بخشی از اشعار عامیانه به شمار می آیند. هر دو حالتی رمز گونه دارند و نیازمند گمانه زنی شنونده هستند و در یک بعد جزو بازی های کلامی نیز به حساب می آیند. چیستان ها حاصل هوشمندی، ذوق و روحیه شوخی و طنز هستند. این گونهادبی،…
بالادهای ادبی را بعضی از شاعران، به تقلید از بالادهای عامیانه سروده اند و شکل بالاد عامیانه را در آن بکار برده اند. سرودن بالادهای ادبی در قرن نوزدهم در ادبیات اروپا رواج پیدا کرد.
سرایندگان بالادهای عامیانه یا سنتی، ناشناس هستند. این نوع بالادها به طور شفاهی و سینه به سینه از خواننده ای به خواننده دیگر منتقل شده و هر خواننده ، چیزی برآن افزوده اس یا از آن کم کرده است. از این جهت، اغلب روایت های مختلفی از یک بالاد در دست است.…
بالاد گونهای از آوازهای محلی و روایی است که در گذر از سده های میانه، در اروپا شکل گرفت. سرایندگان و آوازه خوان های دوره گرد، قصه های افسانه ای یا تاریخی را بیشتر با سازهای زهی میخواندند. واژهی bard به معنی سراینده و شاعر است و ریشهی ویلزی…
هنگامی که کودک برای نخستین بار جسمی را میبینید، میخواهد آن را لمس کند تا احساس آن را دریابد. کودکان با لمس پوستهی سخت درخت، پوست صاف انسان، خار تیز و خز نرم، میتوانند بعدها بدون آنکه آنها را لمس کنند، تصور کنند که هر کدام چگونه احساس شوند.…
این گونه بازی های نمایشی در مناسبت هایی مانند شب یلدا، شب چهارشنبه سوری، عیدها، ماه گرفتگی، و بیش از همه برای درخواست باران اجراء میشوند.
در این بازی ها که بچه های بزرگتر اجرا میکنند، حرکت از گفت و گو بیشتر است و داستان و کنش های نمایش در هم تنیده شدهاند.
بازی خیال، گونهای سایه بازی بود که در چادر اجرا میشد. عروسکها را بیشتر از چرم میبریدند. در میانه چادرآتش میافروختند. با حرکت دادن عروسکها در برابر آتش،سایهها بر دیوارههای چادر نقش میبستند. در حقیقت، دیوارههای چادری، پردههای این سایه…
انشا یکی از فنون ادبی، و تنها مخصوص نثر است و مفهوم آن، نحوه ابراز و القای اندیشه و احساس با کلام منثور است.
گونه دیگری از ادبیات رسمی و نوشتاری کودکان در دوره پیش از اسلام، ادبیات اندرزی و آموزشیاست. اندرزنامهها دستورهای اخلاقی و یا به زبان دیگر راهنمای اخلاق عملی بودهاند که برای پرورش کودک بهکار میرفتند و به همین سبب از نخستین متونی بودند که به…
رنگ مادهی ساخته شده از رنگیزه و یک مادهی چسباننده محلول در آب (معمولا صمغ عربی) است. یکی از رایجترین ابزار هنری که تصویرگران در تصویرگری کتاب کودک برمی گزینند، آبرنگ است. به گفتهی «لوسی بیتسر » «موقعیتهایی که رنگمایههای درخشان و شفاف آبرنگ…
این کتابها منابعی هستند که برای بدست آوردن اطلاعات خاص تاریخی و جغرافیایی به آنها رجوع میکند.
اسطوره که ناشی از رخدادها و حوادث طبیعی است و قهرمان آن پیوسته از نیروی خارق العاده و فرابشری برخوردار بوده و در تبیین و توجیه حوادث طبیعی ساخته شده است. اسطوره ها روایتهای منثوری هستند که به اعتبار آن که در گذشتههای دور روی دادهاند در جوامعی که…
نوشته ها و سروده هایی هستند که ارزش ادبی و هنری دارند و برای کودکان و نوجوانان پدید آیند. ادبیات کودکان و نوجوانان شامل کلیه مطالبی است که بدون آنکه قصد آموزش مستقیم داشته باشد فکر و ذوق و عواطف آنان را پرورش میدهد و سرگرمشان می کند. این نوشته ها…
ادبیات چند فرهنگی، ادبیاتی است دربارهی گروههای اقلیت نژادی یا قوم از نگاه فرهنگی و اجتماعی. ادبیات چند فرهنگی ادبیاتی است که مردم رنگینپوست، اقلیتهای دینی، فرهنگهای محلی، معلولان و سالمندان را در کانون توجه جای میدهد.
از شاخه نقد ادبی که به سنجش آثار، عناصر، انواع، سبک ها، دوره ها، جنبش ها، و چهره های ادبی به طور کلی مقایسه ادبیات در مفهوم کلی آن در دو یا چند فرهنگ و زبان مختلف می پردازد. ادبیات تطبیقی از ادبیات و روابط ادبی ملل مختلف و بازتاب ادبیات یک ملت در…
گونه ای از سرگذشتنامه که در بر دارنده تاریخ زندگانی یا دوره ای از زندگی شخص به قلم خود او است.
روایت در قصههای اندرزی دینی، بر محور تاثیرگذاری بر مخاطبان از راه نمایش بدیها و پندگرفتن از فرجام بدکاری دور میزند. عاق والدین برجستهترین نمونه این گونه ادبی است.
از ترجمه ی واژه به واژه فاصله گرفته و بیشتر برگرفته از داستان اصلی است. ترجمه آزاد یا اقتباس اثر از سوی مترجم، بیشتر برای بومی کردن داستان های خارجی انجام می شد. مترجمان تلاش می کردند با دگرگون کردن بخش هایی از داستان، فضای آشنایی برای مخاطبان…
ادبیات اندرزی فراتر از اندرزنامهها هستند و در آموختن ارزشها به کودکان نقش بسیار گستردهتر و ژرفتری داشتهاند. بن مایه تمام ادبیات اندرزی در ایران از دوران باستان تا دوره اسلامی بر اساس بنیاد سه گانه گفتار نیک، کردار نیک، اندیشه نیک زرتشت است. پند…
یکی از زیرگونههای فانتزی، داستانهای فنتستیک- واقعنما است. برجستهترین مشخصه این گونه از داستانها این است که کنشهای داستان به طور کلی در جهان فروتری رخ میدهد. اما این جهان فروتری رونوشتی از جهان واقعی است. به همین دلیل ممکن است، از جنبه ارجاع…
داستانهای رمزی گونهای از ادبیات داستانی است که شمار بیشتر آنها به قلم بزرگان فلسفه و عرفان در دوره پس از اسلام نگارش یافته است و به مقولههای پیچیده فلسفی میپردازتد. فهم معناهای ژرفساختی یا درونی داستانهای رمزی برای بسیاری از مردم که با عرفان…
در این افسانه ها همیشه یک عامل غیر واقعی و جادویی وجود دارد . این عامل میتواند حیوانی مافوق الطبیعه باشد مثل اژدها یا سیمرغ، یا شیئی جادویی باشد مثل شب کلاه، قالیچه، انگشتر، یا سفره ای که همه غذاها را آماده میکند، یا ممکن است ظاهر انسانی داشته…
نوعی از اشعار وصفی است که مبتنی بر توصیف اعمال پهلوانی و دلیری ها و افتخارات و بزرگی های قومی یا فردی باشد، به نحوی که شامل مظاهر مختلف زندگی آنان گردد. منظومه های حماسی شامل سه گروه است: الف)منظومه های حماسی اساطیری و پهلوانی ب) منظومه های حماسی…
بررسی جامعه شناسانه بر بستر اجتماعی کتاب تأکید میکند و بیشتر دغدغهی شخصیت پردازی گروههای اجتماعی، ویژگیهای برجستهی قومی، ارزشهای اخلاقی، ناسازمندیهای اجتماعی، ارزش بالقوه اثر و میزان استقبال از آن را دارد.
سخنانی کوتاه به نثر یا نظم که بیانگر مفاهیم اخلاقی، اجتماعی، اندرز و دستورهای زندگی است. ضرب المثل که با نام "مثل" نیز خوانده می شود، ساختاری محکم و روان، معنایی کنایی و کاربردی عام دارد؛ بخشی از فرهنگ مردم است که سینه به سینه از نسلی به نسل دیگر…
کسانی را که توسط نویسنده خلق می شوند تا عمل داستانی را به سر انجام برسانند شخصیت می نامند. شخصیت در اثر روایتی یا نمایشی، فردی است که کیفیت روانی و اخلاقی او در عمل او و آنچه می گوید و می کند، وجود داشته باشد. خلق چنین شخصیت هایی را که برای خواننده…
هر واقعه ای در زمان و مکان خاصی روی می دهد. عنصر زمان و مکان در داستان بخصوص داستان واقعی نقش مهمی دارد. شخصیت های انسانی داستان واقعی، انسان های اجتماعی هستند و تحت تاثیر محیط خویش قرار دارند و همین طور عنصر زمان، رفتار و عمل داستانی در زمان ها و…
درونمایهی هر داستان اندیشهی نهفتهای است که پیرنگ، شخصیتها و صحنهپردازی را به هم پیوند میزند و به کلیتی معنادار تبدیل میکند. آنچه در درونمایه و تم اهمیت دارد نگاه ویژه نویسنده به موضوع و شیوه ترسیم آن است. .نویسندگان کتابهای کودکان، بیشتر…
مطالعهایست که شخص بدون داشتن هدفی مشخص از انواع مطالب خواندنی، روزنامه، مجله، کتاب داستان و غیرداستانی به عمل میآورد. خواندن آزاد نوعی سرگرمی است.
به گونه ای از ترانه ها گفته می شود که پیوند با کار کودکان دارد. از روزگار کهن کودکان به کارهای گوناگون وادار می شده اند. کار در کارگاه قالیبافی، ترانه های ویژه خود را دارد، کار در زمین و کشتزار ترانه هایی ویژه دارد. اما گونه ای از ترانه هاست که…
یکی از شکلهای بیهمتای ادبیات نمایشی ایران که جنبه آیینی، ملی و دینی دارد، نمایش از روی پرده، بر پایه روایت نقالان است. همه داستان هایی که پرده خوانان اجرا و روایت میکردند، برگرفته از ادبیات حماسی، ملی، دینی و عامیانه ایران بوده است. پس از دوران…
دستگاهی که از دریچه های روی آن کودکان به تصاویر خیره می شدند و شهرفرنگی قصه ای را برای آن ها روایت می کرد.
نخستین تصویرهایی که پیش از ورود صنعت چاپ به ایران و انتشار اولین کتابهای کودکان به دست شاگردان مکتب خانه رسید، باسمه هایی بود که با قالبهای چوبی دستی بر روی کاغذ چاپ میشد و مکتبداران به هنگام عید به کودکان هدیه میدادند. به همین سبب، این گونه…
روش دیگری است برای برانگیختن کودکان بخ خواندن. کتابهای تصویری و مصور با محتوای غنی و کیفیت هنری و عالی ارائه و چاپ جهان دیگری است که کودکان را باید با آن آشنا و به آن پایبند کرد. همانند قصهگویی در اینجا نیز انتخاب کتاب مناسب گام اولین است.…
قصهگویی یکی از قدیمترین هنرهاست که در طول تاریخ دراز خود که به قدمت عمر انسان اندیشهورز بر روی کره خاک است بزرگسالان و کودکان و نوجوانان را از نیازی ازلی و ابدی یعنی قصه شنیدن سیراب کرده است قصهگویی قبل از هر چیز کودکان را با میراث فرهنگیشان آشنا…
گونهای از ترانه های کودکانه عامیانه است و هنگام بازی کودکان که شکل نمایشی دارد، خوانده میشود. این ترانهها، از دورنمایهای بازی- نمایشی برخوردارند و کودک با خواندن و شنیدن آنها، زندگی و کنشهای آن را تجربه میکند. بازی – ترانه ها از نظر کلامی…
نوعی گهواره معمولا ازجنس پارچه که آن را با طناب به دو طرف دیوار یا درخت آویزان می کنند
وسیله ای مانند تخت که معمولا به قلاب هایی آویزان است و می توان آن را به چپ و راست تکان داد و برای خواباندن کودک به کار می رود
مجموعه آثاری که برای افراد بین سنین ده تا شانزده ساله نوشته شده است
گونه دیگری از داستان فانتاستیک وجود دارد که ترکیبی از واقعیت موجود و عناصر فانتاستیک است. تفاوت عمده این گونه از داستان با داستان فانتاستیک ـ واقعنما در این است که نیمه واقعی داستان، از واقعیت موجود برداشت شده است و عنصر یا عناصر فانتاستیک فقط بخشی…
بارزترین خصیصه گروتسک، عنصر اساسی ناهماهنگی است. این ناهماهنگی می تواند از کشمکش، برخورد، آمیختگی، ناهمگونی ها یا ترکیب شدن ناجورها ناشی شود. همه کسانی که درباه گروتسک مطلب نوشته اند، آن را با مضحکه و هراس آمیخته اند. عده ای که گروتسک را نوعی کمدی…
همان داستان های کارآگاهی است، اما با این تفاوت که در این داستان ها کودکان نقش کارآگاه یا کمک کارآگاه را بر عهده می گیرند. فضایی هم که در آن رخدادهای جنایی و پلیسی اتفاق می افتد، گاهی واقعی یا خیالی است. در فانتزی های کارآگاهی اصول داستان های پلیسی…
یکی از زیرگونه های فانتزی، فانتزی فروتری یت داستان های فانتاستیک ـ واقعنما است. برجستهترین مشخصه این گونه از داستان ها این است که کنشهای داستان به طور کلی در جهان فروتری رخ میدهد. اما این جهان فروتری رونوشتی از جهان واقعی است. به همین دلیل…
یکی از شاخه های اصلی و اساسی فانتزی، گونه فانتزی فراتری است. ویژگی اصلی این گونه چنین است که در ارجاع گزاره های این داستان به واقعیت تضادهای گسترده ای مشاهده می شود. در این داستان ها به طور کلی و عمومی جهان فراتری جایگزین جهان واقعی می شود و کنش و…
فانتزی طنز ،گونه ای از فانتزی است که بیش از هر عاملی طنز در ساختار آن تاثیر داشته است. این تاثیر هم در لحن روایت وجود دارد و هم در ماجراهای آن. فانتزی طنز بیشتر روش یا وجه است تا گونه به همین دلیل هر گونه ای در فانتزی می تواند طنز هم باشد
فانتزی شمشیر یا فانتزی ماجراهای جادویی گونه ای فانتزی است که بر اساس جادویی و نبردهایی که عمدتا شکل نبرهای کهن که استفاده از ابزارهای جنگی کهن مثل شمشیر و سپر و اسب است، شکل می گیرد. این گونه فانتزی نیز از زیر گونه های فانتزی فراتری محسوب می شود.…
فانتزی های حماسی، گونه ای فانتزی است که الگو برداری از حماسه های اصیل در آن کاملا مشهود است. اگر حماسه را روایت پایداری و استمرار قوم در بستر اسطوره و تاریخ بدانیم، در این چارچوب هر حماسه پر است از آرمان های جمعی، نبردهایی آیینی و رهایی بخش با…
تودروف آنچه که رمزی است را فانتزی نمیشناسد. اما رمزگرایی ارتباط گستردهای با فانتزی دارد و به ویژه تخیل آن که بیشتر از نوع تخیل هستیشناسانه است. به طور اساسی باید گفت که رمزگرایی و نمادها جزء اساسی هر فانتزی اصیلی است. اما هیچ فرمول قاطعی برای…
فانتزی آینده نگر به پیش بینی وضعیت انسان در آینده می پردازد. این آینده می تواند دور و یا نزدیک باشد. در فانتزی آینده نگر وضعیت انسان از جنبه های متفاوت اخلاقی، عاطفی، زیست محیطی و اجتماعی در بستری از روابط فانتاستیک تحلیل می شود. این فانتزی بیشتر در…
اصطلاح رایج برای اسلوبی خاص در لوحهسازی و چاپ دستی. در این اسلوب هیچگونه برآوردگی یا گودی در سطح لوحه ایجاد نمیشود. در واقع اساس چاپ سنگی بر عدم اختلاط آب با روغن مبتنی است. یک نقاش اتریشی به نام رنفادر این اسلوب را ابداع کرد.
هنر بیان ایدهها و عواطف است، با آفرینش کیفیتهای زیباییشناختی معین، در یک زبان بصری دو بعدی. عناصر اساسی این زبان عبارتند از: خط، شکل، رنگ، رنگمایه و بافت. (رنگ مهمترین عنصر زبان نقاشی به شمار میآید) با کاربست این عناصر از راههای مختلف میتوان…
مکتبخانه ها کتاب های درسی یکسانی نداشتند، هر مکتب دار به پسند خود کتابهایی را برای آموزش برمیگزید. مکتبداران پس از آموزش الفبا به روش های نادرست، سوره های قرآن و عم جزء را به کودکان میآموختند. مکتبداران افزون بر قرآن، کتابهای دیگری که برای…
یعنی قفسهای در کلاس با مجموعهای از کتابهای مناسب برای شاگردان آن کلاس به اضافه تعدادی کتب مرجع متناسب با برنامه درسی و امکان دسترسی شاگردان به این کتب بطور مداوم که اداره آن توسط معلم و شاگردان همان کلاس انجام میشود .
روایتی است که راویان آن و شنوندگان شان مثل اسطوره آن را باور دارند، ولی زمان آن نسبت به اسطوره متاخرتر است و بر خلاف اسطوره جنبه تقدس مآبانه ندارد و شخصیت های محوری آن انسان هستند. افسانههای مردمی آینه تمام نمای تجربههای زندگی، سنتها و رفتارهای…
عملی که در آن دیدن، شناسایی کردن علائم نوشتاری، تبدیل علائم نوشتاری به صوتی، درک مجموعه علائم و آواها و در نتیجه درک معنا از آن حاصل می شود؛ اما این درک بی هدف صورت نمی گیرد و خواننده گاه به قصد آموختن، زمانی با هدف آگاه شدن و در جایی هم به قصد لذت…
دامنه ای گسترده دارد و بیشتر جنبه آموزشی و تنبیهی دارد و شاعر، اثر خود را گرد موضوعی ویژه پدید می آورد. همه منظومه های حکمی، اخلاقی، علمی،عرفانی و ... در این دسته قرار می گیرند.
نویسندگان میکوشیدند متنهایی بنویسند که در سنجش با حکایتها و داستانهای ادبیات کلاسیک فارسی، سادهتر و موضوع آنها با تجربه زندگی امروزی کودکان هماهنگتر باشد. در نظر گرفتن این معیارها از سوی نویسندگان به شکلگیری متنهایی انجامید که میتوان آن…
یکی از انواع ادبی، و شکلی از نوشتار است که در آن، نویسنده خاطرات خود، یعنی صحنه ها یا وقایعی را که در زندگی اش روی داده، در آن ها نقش داشته، یا شاهدشان بوده بازگو می کند.
منظومه های علمی در دسته منظومه های موضوعی قرار می گیرد.
به بازگویی داستان⁄ داستانهایی می پردازد. منظومه های داستانی⁄ روایی بزرگ ترین دسته منظومه های فارسی و قدیم ترین آن هاست. منظومه های داستانی ر ا می توان به دو گروه منظومه های حماسی و منظومه های عاشقانه⁄ غنایی تقسیم کرد.
(فرهنگنامه ادبی فارسی، ص. ۱۲۷۹)
منظومه در تعریف عام آن، شعر بلندی است که حول و محوری خاص می گردد و بیشتر به بیان داستان یا ماجرایی می پردازد؛ از این رو می توان آن را شعر روایی دانست.
معمولا عناصر روایی و توصیفی در ساختار درونی منظومه باهم ترکیب می شود؛ البته در اشکال ساده تر…
از میان معیارهای گوناگون «تنها شناخت عناصر شعر و نثر خوب است که به شکلی معنادار به درک چیستی شعر کودکان، کمک میکند. معیارهای گزینش شعر برای کودکان، گواه آن است که عناصر شعری مانند وزن و قافیه و دیگر الگوهای آوایی، تکرار، صور خیال و نیز صورت شعر، در…
نوعی کتاب مصور است، که به لحاظ گونه شناسی با کتاب مصور متفاوت است. کتابی است که تصویرها در آن به صورتی طرح ریزی شود که جزء جدایی ناپذیر متن باشد و ترکیب متن و تصویر یک مفهوم واحد را برساند. در این کتاب ها متن و تصویر چنان بهم پیوسته و چنان بهم…
بررسی تحلیلی، به بحث، سنجش و ارزیابی ادبی عناصر (پیرنگ، شخصیت پردازی، صحنه پردازی، درونمایه، سبک و زاویه دید) و تصویرهای کتاب و رابطهی آنها با دیگر کتابها میپردازد.
به کاربردن موادی گوناگون مانند کاغذ، پلاستیک، فلز، طرحهای گلی، سرامیک و غیره است که به صورت لایه لایه روی هم قرار می گیرند.