اسباب بازی مردم ساخت
در این دسته اسباب بازی هایی که در گذشته خود مردم یا کودکان و با مواد دور ریز می ساختند، به شکل اصل یا باز سازی شده شناسانده شده اند.
ماشین گلی با چهار چرخ متحرک. محور های ماشین از مفتول فلزی است. به پشت آن قطعه ای چوب در گل فرو رفته تا نخی برای کشیدن ماشین روی زمین به آن بسته شود. ماشین های گلی اولین نمونه دست ساخت های کودکان و یا پدران و پدربزرگ ها از ماشین های به بازار…
نوک تیز فرفره روی سطح صاف قرار می گیرد و با چرخاندن دسته چوبی بالای فرفره میان دو انگشت شسصت و سبابه ، فرفره دور خود شروع به چرخیدن می کنند. رنگ ها و طرح های روی فرفره هنگام چرخیدن فرفره را زیباتر می کند و نوعی بازی و ترکیب رنگ ها و شکل ها را به…
یکی از بازیچه های پر سر و صدای پسربچه ها در حدود دهه 30 تا 50 ترقه های میخی بود. یک استوانه تو خالی فلزی، یک میخ که با یک سیم به هم متصل بودند. کودکان پس از پر کردن استوانه فلزی از گوگرد سر تیز میخ را با فشار درون استوانه قرار می دادند و سپس…
از اوایل دهه 40 که خودکار بیک وارد بازار نوشت افزار ایران شد و نخستین خودکارها جوهرشان تمام شد، با دور ریز آن ها این اسباب بازی نیز توسط کودکان ابداع شد. مغزی خودکار بیک را در می آوردند و به جای آن دانه ماش می ریختند و با فوت کردن داخل آن دانه…
به کمک قرقره ای چوبی و میخ و نوار های پلاستیکی رنگی رشته طنابی بافته می شود که یکی از سرگرمی های کودکان در دهه های ۴۰ و ۵۰ بوده است. نوار بافته شده از سوراخ قرقره بافته و خارج می شود. از این نوارهای بافته شده برای تزیین دوچرخه و مواد و خودکار…
وسیله ای دست ساز است که با الیاف درخت داز در ناحیه سیستان و بلوچستان بافته می شود. ساختار آن به گونه ای است که انگشت دست کودک در حفره دوست گیر قرار می گیرد و از آن خارج نمی شود. کودک دیگر نیز از دسته آن می گیرد و به این شکل با هم دوست می شوند. رها…
تیرکمان کوچک فلزی است که توسط کودکان به ویژه پسران در اوقات فراغت تابستان ساخته می شد. ساختار ساده ای دارد و با خم کردن مفتول فلزی به شکل عدد Yساخته می شود. به دو سر آن کش قیطان وصل می شد. تیر های آن معمولا از خم کردن تکه های کوچک سیم برق به شکل عدد…
یک دسته که با توجه به قد کودک اندازه زده می شد، یک محور چوبی با دو چرخ کوچک و دو استوانه که با چرخ های روی محور چوبی درگیر می شودند. با حرکت کودک رو به جلو و یا عقب، ابتدا چرخ های کوچک و سپس استوانه ها شروع به چرخیدن می کردند. بدین ترتیب یک اتولک(…
چرخونک طوقه خالی دوچرخه است که با یک میله هدایت شده و چرخانده می شود. کودکان در حال دویدن با میله ای که نقش هدایت کننده را دارد طوقه را چرخانده و در خیال خود رانندگی می کنند. این بازی در اغلب شهر های ایران مورد استقبال کودکان بوده است. این بازیچه…
این گاری ها از چوب های جعبه میوه که کنار هم میخ می شد درست می شدند. برای استحکام بیشتر سه چوب به شکل مثلث به روی آنها میخ می شد. در بعضی نمونه ها بلبرینگ های جلو متحرک و بلبرینگ های عقب ثابت بودند تا گاری به راحتی دور بزند. بچه ها بر روی این…
چوب و بلبرینگ ماشین و قلاب فلزی، میله فلزی و میخ تنها ابزارهای لازم برای ساخت روروک است. اما کافی نیست. ساخت روروکی محکم و زیبا نیاز به مهارت و شکیبایی بسیار دارد. پس حضور یک استاد کار نجار لازم بود و یا نوجوانی شیفته کارهای نجاری و فنی. دشوارهای…
برای تهیه افزارهای بازی "گو بازی" به تکه های پارچه های دور ریز، نخ و سوزن و قطعه ای چوب نیاز است. قسمت دشوار کار تهیه توپ پارچه ای است که باید ساعت ها روی آن کار کرد. ابتدا گلوله ای کوچک از پارچه درست کرده و با نخ و سوزن که از میان این گلوله پارچه…
قطعه ای از چرخ نخ ریسی مادربزرگ یا مادر که خراب شده و دیگر قابل استفاده نیست می تواند تبدیل به یک بازیچه شود. بازیچه ای برای کودک نوپا که با ان راه رفتن را تمرین کند و یا پسربچه ای بزرگتر که با آن همانند انکه ماشینی را هدایت می کند در کوچه ها حرکت…
چند شاخه درخت یا چوب های حصیر، یک تیکه کش و تشتک های فلزی نوشابه های قدیمی تبدیل به اسباب بازی متداول می شد برای پسربچه ها که با آن نشانه گیری کنند و یا در کوچه ها به بازی جنگ بپردازند. دو سر چوبی به اندازه 70 سانتی متر کمی تراش داده می شده و کش…
میله ای فلزی که به چرخ کالسکه بچه و یا چرخ های کوچک کنار دوچرخه ها متصل می شد و کودک با آن در حیاط و کوچه راه می رفت.
گاری چوبی برای حمل بار. چرخ های گاری از بلبرینگ ماشین است و دسته گاری با یک اهرم به بدنه متصل شده است تا امکان گردش و هدایت گاری به چپ و راست باشد. تزیینات و رنگ گاری بسته به امکانات و ذوق و سلیقه سازنده داشته. اگر رنگی اضافه از رنگرزی در و پنجره…
بادبادک یکی از قدیمی ترین اسباب بازی هایی است که ساخت آن در بسیار از کشورها از گذشته های دور تا به امروز رواج داشته است. در ایران نیز در مناطق مختلف به شیوه های گوناگون ساخته و بازی می شد. شیوه ساخت بادبادک با…
سنگ های کنار رودخانه که قدری با جریان آب صیقل خورده باشند بهترین سنگ ها هستند برای ساخت تیله سنگی. نوجوانان تیله ساز پس از پیدا کردن یک سنگ مناسب، به مغازه مکانیکی رفته و یک میله سوپاپ ماشین مستهلک شده از مغازه دار می گرفتند. حال با ضربه های متوالی…
چوبی با شیاری در وسط که دو نخ در این شیار قرار می گیرد که از دو طرف در دو انگشت شصت قرار می گیرد با چرخاندن چوب به دور خودش، نخ ها جمع می شوند. حال فرفروک آماده بازی است و با کشیدن نخ ها از دو طرف چوب شروع به چرخیدن می کند. پس از آن می توان چوب را…
یک چوب که شیاری در وسط آن ایجاد شده و تکه ای نخ که درون شیار می افتاد تنها مواد سازنده فرفری است. با تاب دادن چوب به دور خودش و کشاندن نخ به طرفین، چوب ساعت ها می تواند بدور خود بچرخد. فرفری اگر به سرعت بچرخد صدای وزوز بلندی دارد. دو سر تیز شده…
وسط یک قرقره چوبی شیاری ایجاد می شود. پس از آن نخی را در شیار قرار داده و گره آن را محکم می کنند. دو طرف نخ را در انگشتان شصت قرار داده و با تاب دادن نخ و جمع شدن آن ووروورک آمده شروع چرخیدن به دور خود و حرکت به راست و چپ است. رنگ کردن قرقره به…
مدلی کامل از یک کامیون باربری که با ورقه آهن درست شده است. برخی قطعه ها جوش خورده و برخی با پیچ و مهره بسته شده است.
لذت معرکه گیری همچون معرکه گیران کوی و برزن، متحیر کردن دیگران و در مرکز توجه قرار گرفتن، انگیزه ای بوده است برای برخی نوجوانان تا دست به ساخت ابزار ساده شعبده بازی بزنند. چوب شعبده یکی از اینگونه بازیچه است. چوب هایی که به هم وصل هستند از یک…
در تمامی شهرها و روستاهای ایران و از دهه های گذشته می توان سرنخی از تیر و کمان در زندگی کودکان و نوجوانان پیدا کرد. این بازیچه پسرانه ابزاری برای نشانه گیری و گاه شکار پرندگان بوده است. که از شاخه دو سر درخت، نوارهای لاستیکی از تیوپ دوچرخه ها و تکه…
دو شاخه خشک درخت پسته که در منطقه فراوان است، نواری از تویوپ های پنجر شده یک دوچرخه و تکه ای چرم کافی بود تا نوجوان قزوینی دست بکار ساخت یک دوخاله شود. در میان چرم آن سنگی کوچک قرار دهد و از آن برای نشانه گیری و گاه هدف قرار دادن گنجشگ ها و پرندگان…
در گذشته برای اینکه نوپایان را ترغیب به راه رفتن کنند به انتهای یک چوب غلطکی وصل می کردند و بدست کودک می داند به نام "گردنای" تا کودک با راه رفتن بدنبال آن راه رفتن را تمرین کند. آدمک سنج زن هم احتمالا نمونه فانتزی تری از "گردنای" است برای ترغیب…
فرفره سنندجی از دو تکه مفتول آلومینیومی تابیده شده، یک قطعه فلز به شکل پروانه و قطعه کوچک استوانه ای شکل تشکیل شده است. با حرکت دادن فلز استوانه ای پروانه به پرواز در می آید. با بالا بردن پروانه در درون سیم تابانده شده هم صدا تولید می شود و هم اگر…
این اسباب بازی که در تهران فوتینا نیز نامیده می شده است، توسط صنعت کاران حلبی ساز تهیه می شده. با دمیدن در میان نی پروانه جلویی نی شروع به حرکت می کند. هر اندازه حرکت پروانه جلویی سریعتر باشد صدای وزوز بلندتری نیز از آن شنیده می شود.
تغییر شکل یک اسباب بازی و تبدیل آن به اسباب بازی دیگر برخاسته از تنوع طلبی، نیاز و ذوق کودکان و نوجوانان بود. این تریلی از برداشتنن چرخ های عقب یک کامیون پلاستیکی و وصل کردن آن به یک قطعه چوبی بلند درست شده است. این تریلی حاصل خوب دیدن نمونه های…
برای ساخت این بازیچه لیوان پلاستیکی و توپ تخم مرغی (توپ پینگ پونگ) که با یک نخ به لیوان متصل می شود نیاز است. بازی به این صورت است که با یک دست باید توپ در داخل لیوان قرار گیرد.
ساخت یک ماشین که با انرژی الکتریکی کار کند کار هر کس نبود. اما بودند نوجوانانی که با خرید یک کامیون پلاستیکی معمولی با قیمت پایین و تهیه آرمیچر، کلید برق، سیم و باتری و وصل آن ها به چرخ های عقب ماشین می توانستند داشتن یک ماشین برقی را تجربه…
مواد و وسایل دورریختنی همیشه یکی از اولین گزینه ها برای ساخت اسباب بازی های مردم ساخت بوده است. در این اسباب بازی که به دلیل حرکت موش واره اش "موشموشک" نامیده می شودو به "ماشین صابونی" هم معروف است قرقره چوبی نخ، چوب بستنی، صابونی مستهلک شده و…
داشتن ماشینی زیبا و بروز آرزوی هر پسربچه است. آرزویی که تحقق آن همیشه امکان پذیر نبود. اما با کمی ذوق و سلیقه و کمک اطرافیان دست یافتنی بود. ماشین پولکی از آن جمله ماشین ها بود که با قیمتی ارزان خریداری می شد و به کمک پولک تزیین شده و با مقداری سیم…