چشم زخم
<p>چشم زخم . [ چ َ / چ ِ زَ ] (اِمرکب ) آزار و نقصانی است که بسبب دیدن بعضی از مردم و تعریف کردن ایشان کسی را و چیزی را بهم رسد، و عرب «العین اللامه » خوانند. (برهان ). چشم زخ و چشزخ و چشم شور و دیده شور و نظر شور. (آنندراج ). عبارت از آن است که شخصی چیز حَسین ومرغوب را نگاه کند و بطریق حسد در وی نظر اندازد و بعضی گویند در چشم زخم حسد ضرور نیست ، گاهی نظر دوست هم کار میکند. (آنندراج ). آزار و نقصانی که از اثر نظر بد به کسی و یا چیزی رسد. (ناظم الاطباء). اثر بد که از نگاه یا کلام کسی بر کسی یا چیزی برسد. (فرهنگ نظام ). نَظْرَة. نَفس . (منتهی الارب ). چشم بد. عین الکمال . آسیب و زیانی که از نگاه پرمحبت و تحسین یا از نظر آمیخته به حسد و حیرت شورچشمان به افراد یا اشیاءرسد. اثر چشم شور. آسیب نگاه شورچشمان:<br />
مرا چه نقصان گر جفت من بزاد کنون<br />
بچشم زخم هزاران پسر یکی دختر. (خاقانی) .</p>
<p>چشزخ . [ چ َ زَ ] (اِ مرکب ) مخفف چشم زخم است، و آن آفتی و آزاری باشد خصوصاًاطفال را که بسبب دیدن و تعریف کردن بعضی از مردم بهم میرسد. (برهان ). مرخم چشم زخم است. (انجمن آرا) (آنندراج ). چشم زخم . (ناظم الاطباء). مخفف چشم زخم است. (فرهنگ نظام ). چشمزخ. چشم بد. نظرخوردگی:</p>
<p> </p>
<p>منبع: لغتنامه دهخدا</p>
دستبند بافتنی که از پشم رنگ نشده شتر ساخته شده است و با یک دکمه به دور مچ نوزاد بسته می شود. این نوع دستبند ها در بین مردم ترکمن ساکن در منطقه گنبد قابوس بافته می شود که معمولا برای دفع بلا و چشم زخم استفاده می شود.
نذر قربانی بافتنی به شکل نعل اسب است که برای دفع بلا و چشم زخم استفاده و به گهواره نوزاد بسته می شده است . در زمان های قدیم از نعل واقعی استفاده می شد ولی امروزه به علت گران بوده از تکه مقوایی که به شکل نعل بریده باشند، استفاده می کنند. لبه های آن…
چشم نظری متعلق به عشایر که از ترکیب سنگ نمک و نخ ها و مهره های رنگی ساخته شده است. به اعتقاد برخی اقوام بستن چشم نظر به نوزاد باعث دفع بلا و نظر از کودک می گردد. این چشم نظر جدید است که بر اساس اعتقادات قدیمی ساخته شده است.
مهره های سفالی با رنگ لعابی آبی رنگ که به خرمهره معروفند برای دفع بلا و چشم زخم استفاده می شده است. این مهره ها گاه با مهره های رنگی دیگری همراه می شدند و با یک سنجاق قفلی به لباس نوزاد وصل می شدند و یا با نخ به ننو و گهواره نوزادان آویزان می شده…
مهره های آبی رنگ که به خرمهره معروفند برای دفع بلا و چشم زخم استفاده می شوند . گاهی اوقات با مهره های رنگی دیگری همراه می شوند و با یک سنجاق قفلی به لباس نوزاد وصل می شود.
آویزی از خر مهره آبی رنگ، سنگ نمک، دانه های مروارید و منگوله رنگی تزیینی برای دفع چشم زخم که به قنداق و یا لباس نوزادان می آویختند.
آویزی از سنگ نمک، مهره رنگی پارچه با طرح گل و منگوله تزینی برای دفع چم زخم از کودکان که به لباس آن ها آویخته می شده است.
بازوبندی با محفظه فلزی که درون آن قرآنی کوچک و یا دعا نوشته قرار می گرفته و سنگ عقيق قرمز يا "سنگ عزت نفس" روی آن که براي تقويت حس احترام به نفس و ارزش قائل شدن براي خويشتن به كار مي رفته است.
یک جفت محفظه ای لوله ای که حلقه ای برای رد شدن بند یا زنجیر دارد. معمولا در این گونه اشیا دعایی بر روی کاغذ و یا پوست نوشته و درون محفظه می گذارند و از گردن کودک برای دفع بلا و چشم زخم آویزان می کنند. جنس محفظه از نقره بوده و بر روی آن با خطوط…
متعلق به نیمتاج (تاج السادات) شیخ الاسلامی، دختر نواب الحاجیه و میرزا مسعود شیخ الاسلام، همسر حاج میرزا مفید شیخ الاسلام (دیباج).
مهره(های) است که برای دفع چشم زخم به تن پوش و یا گهواره و ننوی نوزادان و کودکان خردسال می آویختند. نظر قربانی ها معمولا ترکیبی از سنگ نمک، نخ ها، پارچه ها و مهره های رنگی است که به عنوان تزیین گهواره و ننو نوزادان نیز مورد استفاده قرار می گرفته است.
مهره(های) است که برای دفع چشم زخم به تن پوش و یا گهواره و ننوی نوزادان و کودکان خردسال می آویختند. نظر قربانی ها معمولا ترکیبی از نخ ها، پارچه ها و مهره های رنگی است که به عنوان تزیین گهواره و ننو نوزادان نیز مورد استفاده قرار می گرفته است.
در گذشته والدین و بستگان نزدیک کودکان آنچنان از چشم زخم می ترسیدند که از همان لحظه نخست تولد نوزاد با نهادن تعویذ و یا حرزها در کنار او تلاش می کردند او را از گزند خطرات حفظ کنند. آنها گزیده هایی از قران را درون جعبه هایی کوچک طلایی یا نقره ای و یا…