سرگذشتنامه کوشندگان حوزه کودک و نوجوان
این دسته شرح حال شخصیتهاى ادبی، علمی، هنری ایرانى که درباره یا برای کودکان و نوجوانان فعالیت داشته یا دارند و شخصیتهاى خارجى که آثار آنها در ایران ترجمه شده است را داراست.
محمد قاضی در ۱۲ مرداد سال ۱۲۹۲ یا ۱۲۹۳ش. در شهر مهاباد زاده شد. پدرش امام جمعه شهر بود و پیش از محمد، دو پسرش که آنها را نیز محمد نامیده بود، در کودکی درگذشته بودند. محمد قاضی از خاندان بزرگ قاضیان مهاباد بود که هر کدام به نامخانوادگی خود از روی…
شارل پرو، نویسنده،شاعر، مدیر و عضو فرهنگستان فرانسه است که از گردآورندگان و بازنویسان قصه های پریان به شمار می رود. از بهترین آثارش می توان "شنل قرمزی"، "زیبای خفته"، "سیندرلا"، "گربه ی چکمه پوش"، "ریش آبی"، "بند انگشتی"، "گریزلدای" و "غوک ها و…
جاناتان سویفت، هجو نویس، رساله نویس سیاسی، شاعر و کشیش ایرلندی است. او را با آثاری مانند "سفرهای گالیور"، "یک پیشنهاد مؤدبانه"، " نامه هایی به استلا"، "نامه های بزاز"، "جنگ کتاب ها"، " یک مجادله علیه براندازی مسیحیت" و " قصه ی یک تغار" می شناسند.…
کارلو کلودی ، نام مستعار کارلو لورنزینی ، نویسنده، کارمند دولت، روزنامه نگار، خالق بزرگترین اثر کلاسیک ادبیات کودکان ایتالیایی، ماجراهای پینوکیواست. ماجراهای پینوکیو به وسیله مردی بالغ، با تحصیلات و فرهنگ بالا نوشته شده بود، مردی که روح شادی آفرین…
لوئیس کارول (۱۸۹۸-۱۸۳۲) نام مستعار چارلز لوتویج داجسن، استاد دانشگاه آکسفورد، ریاضی دان، عکاس، شاعر و نویسنده آلیس در سرزمین عجایب و از میان آینه بود.
او که فرزند سوم از یازده فرزند رورند چارلز داجسن و همسرش فرانسز لوتویج بود در دارزبری چشایر به…
آنتوان دو سنت اگزوپری، خلبان و نویسنده ی "شازده کوچولو"، یکی از شاهکارهای ادبیات کودکان است.
سنت اگزوپری، فرزند سوم ژان دو سنت اگزوپری در سال ۱۹۰۰ در شهر لیون فرانسه به دنیا آمد. دوران کودکی او به همراه سه خواهر و یک برادر در سن موریس و مول، که…
رولد دال، نویسنده و فیلم نامه نویس بریتانیایی نروژی تبار، در دهه ی ۴۰ میلادی به خاطرآثارش برای کودکان و بزرگسالان مشهور شد. او یکی از نویسندگان پرفروش دنیا است. " چارلی وکارخانه شکلات سازی "، " جیمز و هلو ی غول پیکر " ، " ماتیلدا "، " انجمن…
چارلز دیکنز یکی از پر طرفدارترین رمان نویسان دوره ی ویکتوریا با نام مستعار" با ز " و یک اصلاح طلب پرشوربود. گروهی از منتقدان او را از نویسندگان توانا، دارای قدرت آفرینش بی پایان و شخصیتی باهوش وبا حساسیت اجتماعی بالا می دانند. اما نویسندگانی…
سعید نفیسی در سال ۴۷۲۱ش. در تهران به دنیا آمد. پدرش علیاکبر نفیسی ناظمالاطبا از پزشکان نامدار دوره خود بود و در کرمان میزیست. مادرش جلیله جمالالدوله از خاندان خواجه نوری بود. ناظمالاطبا پدر سعید نفیسی، پس از بنیانگذاری مدرسه دارالفنون، از کرمان به…
بیژن مفید، نمایشنامهنویس و بازیگر تئاتر، در نهم خرداد ماه ۱۳۱۴ در تهران زاده شد. پدر بیژن مفید، غلامحسین مفید، معلم مدرسه نظام بود و در آنجا ورزش علمی آموزش میداد. غلامحسین مفید به کودکان نیز توجه ویژه داشت. او در امجدیه برای کودکان زمین بازی…
مهرداد بهار در ۱۰ مهر سال ۱۳۰۸ در تهران بدنیا آمد. او فرزند پنجم محمدتقی بهار، ملکالشعرا و شاهزاده خانمی از خاندان قاجار بود. مهرداد بهار در مدرسه جمشید جم، از مدرسههای زردشتیان درس خواند. او درباره دوران مدرسه و چگونگی آشنایی خود با ادبیات در…
هنگامه مفید در سال ۱۳۳۵ در خانوادهای فرهنگی زاده شد. پدرش از بازیگران سرشناس نمایش در زمان خود بود و در خوشنویسی، موسیقی و شاهنامه خوانی مهارت داشت. مفید پس از پایان دورهی دبستان در هنرستان موسیقی ثبت نام کرد و سپس به دانشسرای هنر رفت که در آن…
اردشیر کشاورزی در ۱۰ اردیبهشت ۱۳۲۴ در شهر کرمانشاه به دنیا آمد. پدرش افسر و رئیس هنگ ژاندارمری بود. او دربارهی علاقهاش به تئاتر و سینما میگوید: "در آن شهرستان تئاتری وجود نداشت. من در کودکی چیزی از تئاتر نمیدانستم. در شهر ما فقط چند سینما وجود…
داریوش عباداللهی در ۲ دی ماه سال ۱۳۲۴ در بندر پهلوی (انزلی) در خانوادهای میانهحال زاده شد. پدرش فرجالله عباداللهی دانشآموختهی زبان فرانسه بود و با زبانهای انگلیسی و روسی نیز آشنایی داشت. به نقاشی علاقهمند بود و خطی خوش داشت. ویلن هم مینواخت…
قدسی قاضینور در سال ۱۳۲۵ در لنگرود زاده شد. یک ساله بود که با خانواده به کرمانشاه رفت. در سن ۱۲ سالگی به تهران بازگشت. پدرش مهندس کشاورزی بود و به سبب پیشه پدر در شهرهای مختلف ایران به مدرسه رفت. مادرش خانهدار بود و در دوره خودش زنی پیشتاز به…
فرخ صادقی در ۱۷ شهریور ماه ۱۳۲۶ در شهرستان مراغه در خانوادهای فرهنگدوست زاده شد. پدرش احمد صادقی که در آلمان درس خوانده بود، با آذربایجان شوروی دادوستد میکرد. مادرش زرینتاج علوی نیز درس خوانده و هنرمند بود.
فرخ صادقی دورهی دبستان را در مدرسهی…
محسن رمضانی فرزند محمد رمضانی ناشر نامدار دوره ی گذشته در سال ۱۳۰۹ بدنیا آمد. او کار خود را در سال ۱۳۳۰ با نام انتشارات محسن و با چاپ کتابهای" قاتل کیست" و کتاب کودکانهی "دختر خوشبخت" آغاز کرد و با رویکرد به چاپ کتابهای کودکان، در سال ،۱۳۴۰…
محمدرضا جعفری در ۲۷ اسفند ۱۳۲۷ به دنیا آمد. چند ماهی از تولدش میگذشت که پدرش عبدالرحیم جعفری مؤسسه امیرکبیر را با دست خالی راه انداخت. او از ۳ - ۴ سالگی همراه پدر به کتابفروشی امیرکبیر و چاپخانههایی که با آنها سر و کار داشت میرفت. انبار زیرزمین…
منصور یاقوتی در ۵ اسفند ۱۳۲۷ در یکی از روستاهای کرمانشاه به نام «کیوهنان» زاده شد. دورهی دبستان را در مدرسهی داریوش کرمانشاه و دورهی دبیرستان را در مدرسهی کزازی گذراند و دیپلم ادبی گرفت. سپس وارد سپاه دانش شد. مهرماه ۱۳۵۰ به کار رسمی در وزارت…
علیاکبر صادقی در سال ۱۳۱۶ در تهران متولد شد. او از ۵ سالگی کار نقاشی را آغاز کرد. دورهی دبستان را با موفقیت به پایان رساند. در دورهی دبیرستان توجهش بیشتر متوجه نقاشی بود و به درسهای دیگر اهمیتی نمیداد. در همین دوران در یک مغازهی نوشت افزار…
مرتضی رضوان در محله باغ ایلچی تهران به دنیا آمد. خانوادهی اواز بقایای خانوادههایی بود که در گذشته در این محله زندگی میکردند. او از دورهی کودکیاش چنین یاد میکند: "در آن زمان به سفیرها در اصطلاح ایلچی میگفتند. سفیرهای خارجی در تهران ایلچیها…
محمود حکیمی در ۹ شهریور ماه ۱۳۲۳ در خیابان لرزاده، تهران در یک خانوادهی مذهبی متولد شد. پدرش، عشقی عمیق به اهل بیت علیهمالسلام داشت و تلاش میکرد که فرزندان خود را با عشق و علاقه به خاندان نبوت تربیت کند.
امام جماعت مسجد لرزاده مرحوم شیخ علی…
اسماعیل سعادت در سال ۱۳۰۴ در خوانسار و در خانوادهای متوسط به دنیا آمد. آموزش را در مکتب و با قرآن آغاز کرد. از کلاس دوم به دبستان رفت.
دوران کودکی و نوجوانی را بیشتر در خوانسار گذراند. در آن هنگام به خصوص در خوانسار، دسترسی به کتاب برای بچهها به…
امین فقیری در ۳۰ آذر سال ۱۳۲۳ در شیراز به دنیا آمد، پدرش معلم بود و پدربزرگش یکی از بنیانگذاران فرهنگ فارس.
او دربارهی علاقه و چگونگی رویکرداش به مطالعه میگوید: "این شانس را داشتم که در خانوادهای پرورش یابم که بضاعت علمی داشت و اگر چیزی در…
فریده فرجام، نویسنده ی کودکان، نمایشنامهنویس، نویسنده و شاعر بزرگسالان در ۲۲ دی سال ۱۳۱۳ در تهران زاده شد. دوره دبستان را در همین شهر گذراند و بخشی از آموزش دبیرستانی را در تهران و بخش دیگر آن را در پاریس به پایان برد. فریده فرجام در سال ۱۳۳۶ به…
نسیم خاکسار در دی ماه ۱۳۲۲ در آبادان در یک خانواده شلوغ کارگری زاده شد. خاکسار از دورهی کودکیاش چنین یاد میکند: "کلاس اول و دوم دبستان را در مدرسهای درس خواندم که روبهروی شط بود و یک حوض بزرگ در وسط داشت. زنگ تفریح بچهها میرفتند و با قلاب…
فردوس وزیری در سال ۱۳۰۸ در بافت کرمان به دنیا آمد و دوران کودکی را در این شهر سپری کرد. فردوس در هژده سالگی پس از پایان دوره ی دانشسرای مقدماتی شبانه، آموزگار شد و سالها در دبستانهای تهران و اهواز سرگرم آموزش به کودکان بود. در سالهای ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۴…
غلامعلی مکتبی در اردیبهشتماه سال ۱۳۱۳ به دنیا آمد. مادربزرگ و پس از او مادرش، همه شب هنگام خوابیدن، قصه و متلهای عامیانه جالب و دلنشین برایش نقل میکردند و او را به دنیای زیبای رؤیاها میبردند. بعد از چند سالی خواندن و نوشتن یاد گرفت و کتابهایی…
لئونی تاشچیان در سال ۱۳۰۵ در شهر کوچک مراغه به دنیا آمد. خانوادهاش مراغه را به سبب شیوع بیماری مالاریا که در تابستان بیداد میکرد، ترک کرد و به تبریز رفت.
تاشچیان دربارهی این دوره از زندگیش میگوید: " شنیدیم که دهات ساوجبلاغ را سیل ویران کرده…
محمود کیانوش در سال ۱۳۱۳ در مشهد به دنیا آمد. کلاس چهارم بود که همراه خانوادهاش به تهران کوچ کرد. در تهران دورهی دانشسرای مقدماتی را گذراند و نزدیک به پنج سال آموزگار بود. در ضمن کار، در دانشکدهی ادبیات دانشگاه تهران، رشتهی زبان و ادبیات انگلیسی…
جواد مجابی در مهر ماه سال ۱۳۱۸ در قزوین زاده شد. کار اصلی او سرودن شعر و نگارش داستان و رمان است. دربارهی آشناییاش با ادبیات میگوید: " در خانه ما ادبیات شفاهی جریان داشت. مادربزرگ پدری و دایهام قمرتاج، برای ما بچهها قصه میگفتند. پس از…
مهدخت صنعتی در سال ۱۳۱۲ در تهران زاده شد. شش ماهه بود که پدر و مادرش از هم جدا شدند. مادرش به اصفهان رفت و در آنجا کودکستان شاهپور را بنیان گذاشت که نخستین کودکستان اصفهان بود.
صنعتی شش ساله بود که به اصفهان رفت. در آن جا پیش مادربزرگش زندگی می…
لیلی گلستان در ۲۳ تیر ۱۳۲۳ در تهران زاده شد. پدرش در شرکت نفت آبادان کار می کرد و مادرش آموزگار بود. پدر بزرگش در شیراز روزنامه گلستان را نشر می کرد.
لیلی گلستان به تشویق پدر کتاب زیاد می خواند. پدرش برای آشنا کردن فرزندان با ادبیات فارسی برای آن…
ایرج جهانشاهی قاجار، آموزگار، نویسنده، مترجم و ویراستار ادبیات کودکان و نوجوانان، در اول اسفند سال ۱۳۰۵ در تهران به دنیا آمد. آموزشهای ابتدایی و میانی را در شهرهای همدان، ملایر و اهواز گذراند. در سال ۱۳۲۵ همزمان با خواندن رشتهی تاریخ و جغرافیا و…
فرزانه منصوری تهرانی مقدم، ۲۲ آبان ۱۳۲۳در تهران به دنیا آمد. دوره ی آموزش مقدماتی را در همین شهر گذراند. پس از گرفتن دیپلم در رشته ی تجربی، به سبب علاقه به پیشه ی آموزگاری، پس از گذراندن دورهی یک ساله ی تربیت معلم، آموزگار دبستان شد. به گفته خودش…
صمد بهرنگی در ۲ تیر ماه سال ۱۳۱۸ در محله چرنداب تبریز در خانوادهای کارگری زاده شد. در دبستانهای پانزده بهمن و جاوید درس خواند. دوره دبیرستان را در مدرسه تربیت گذراند و در سال ۱۳۳۴ وارد دانشسرای مقدماتی تبریز شد. عبدالحسین ناهیدی آذر از دانش…
محمد نژد جوادی پور در دوم خرداد سال ۱۳۱۹ در تبریز زاده شد. در دبستان خواجه نصیر و سپس در دبیرستان شمس در تبریز درس خواند . در سال ۱۳۳۳ پس از کوچ خانواده به تهران، دوره ی دبیرستان را نخست در مدرسه ابومسلم خراسانی و سپس در دارالفنون ادامه داد .…
نادر ابراهیمی قاجار کرمانی، نویسنده، مترجم، ویراستار کتابهای کودکان و نظریهپرداز ادبیات کودکان در ۱۴ فروردین سال ۱۳۱۵ در تهران زاده شد. وی در مدرسهی دارالفنون درس خواند و پس از گذراندن کلاس ششم ادبی وارد دانشکدهی حقوق شد. پس از چندی دانشکدهی…
پروین دولت آبادی در ۲۱ بهمن سال ۱۳۰۳ در اصفهان زاده شد. خانوادهاش همه اهل فرهنگ و بیشتر آنها چه زن و چه مرد آموزگار بودند. مادر او مدیر مدرسه ناموس اصفهان بود. و برخی از اجداد ش که روحانی بودند نیز در گستره آموزش کار میکردند، در خانواده آن ها…
مهراندخت همرنگ(گلستانی) در دى ماه سال ۱۳۱۱ در قزوین بدنیا آمد. دوره دبستان را در قزوین و دوره دبیرستان را در دبیرستان نوربخش تهران گذراند. او دانش آموخته ى رشته ى ادبیات انگلیسى و آلمانى از دانشکده ى ادبیات و علوم انسانى دانشگاه تهران است و دوره…
محمدحسین، متخلص به ادیب، ملقب به فروغی و ذکاءالملک و نامدار به میرزا فروغی، روزنامهنگار، نویسنده، مترجم و سیاستمدار، فرزند محمدمهدی ارباب از ادیبان اصفهان است. او در شهر اصفهان زاده شد. پس از آموزشهای نخستین، برای ادامه تحصیل به عراق رفت و به کار…
میرزا کاظم محلاتی معروف به شیمی پس از تحصیل فرانسه و علوم طبیعی جزء مأمورین مرقوم به پاریس رفت، و در راه به دیگر شاگردان فرانسه درس میداد. مدتی در علم شیمی و دواسازی زحمت کشید و مدتی هم در مدرسه بزرگ روئن به تحصیل بوتانیک یعنی گیاهشناسی پرداخت و…
میرزا عبدالعظیم خان پسر میرزاعلی، در نوزدهم شعبان سال ۱۲۵۸ قمری در گرگان به دنیا آمد. مقدمات زبان عربی و زبان فارسی را در زادگاه خود فرا گرفت. در پانزده سالگی به تهران آمد و در کنار برادر بزرگ خود میرزا غلام رضاخان، فقه و اصول و ریاضی را آموخت. اندک…
عبدالرحیم طالبوف، در کوی سرخاب تبریز به دنیا آمد. پدرش ابوطالب، درودگر تهیدستی بود. عبدالرحیم در ۱۶ سالگی تبریز را ترک کرد و به تفلیس که کانون انقلاب و اندیشههای نو بود، رفت. در آنجا زبان و ادبیات روسی و برخی از رشتههای دانش جدید را فراگرفت. چندی…
علامه محمدباقر مجلسی در سال ۱۰۳۷ هجری در یک خانوادهی روحانی در اصفهان زاده شد. پدرش محمدتقی، نامدار به مجلسی اول، و مادرش دختر سید صدرالدین محمدحسینی عاشوری قمی بود.
علامه از هوش زیادی برخوردار بود و آموختن را از چهار سالگی نزد پدرش آغاز کرد، چنان…
بدرالدین محمود بن ابوبکر، نامدار به ابونصر فراهی، شاعر، ادیب و لغت شناس سدهی هفتم هجری در روستای فراه (در میان راه هرات و سیستان) به دنیا آمد. تاریخ تولد او روشن نیست، اما میدانیم که در آغاز یورش مغولها در سیستان زندگی میکرد. ابونصر نابینا و به…
نورالدین عبدالرحمان جامی در «خرجرد» جام زاده شد. چون زادگاهش جام بود و مزار شیخالاسلام احمد جامی آنجاست، تخلص خود را جامی برگزید.
در کودکی به همراه پدر به هرات رفت و در مدرسهی نظامیه آنجا به آموختن پرداخت. سپس برای تکمیل آموزش خود به سمرقند سفر…
ابوعبدالله مشرف بن مصلح شیرازی نامدار به سعدی، گویا در سال ۵۸۰ یا ۶۰۰ هجری، در شهر شیراز زاده شد. پدرش از وابستگان اتابک سعدبن زنگی بود که شاعر تخلص خود را از نام او گرفته است. سعدی در نوجوانی پدر و مادرش را از دست داد و در سوگ آنها شعرهای زیبایی…
محمدبن ابی بکر ملقب به فریدالدین و نامدار به عطار در پایان دوران سلجوقی در شهر نیشابور زاده شد. او داروگر و پزشک بود و به همین سبب او را عطار نامیدند.
عطار در جوانی بسیار سفر کرد. در جریان کار عطاری و در سفرهای خود با صوفیان بزرگ عصر خویش از جمله…
عبدالله (روزبه) ابن المقفع در جور (گدر) فارس، فیروزآباد امروز، زاده شد. پدرش دادگشب یا داذویه نام داشت. در کودکی دانشهای زمان را از پدرش آموخت. سپس با او به بصره رفت. در بصره، در کانون مرید که جای گردهمایی ادیبان و شاعران شهر بود، با خاندان اهتم…
خواجه نصیرالدین ابوجعفر محمدبن فخرالدین محمدبن حسن طوسی در طوس زاده شد. همان جا به آموختن فقه، منطق و کلام نزد پدر و دایی خود پرداخت. سپس برای ادامهی آموزش به نیشابور رفت و از آموزههای دانشمندان نیشابور در زمینهی حکمت، ریاضی، ستاره شناسی و پزشکی…
ابوحامد محمد غزالی در طابران توس به دنیا آمد. چون پدرش محمد، پیشه غزالی (پشمریسی) داشت، به غزالی مشهور شد. پدر غزالی، محمد طوسی خواندن و نوشتن نمیدانست، اما دوستدار دانش بود و آرزو میکرد فرزندانش اهل علم و عرفان باشند و هر دو پسرش به نامهای…
ابوالقاسم حسن علی توسی نامدار به فردوسی در سال ۳۲۹ هجری در روستای باژ از بخش طابران توس، روستای کنونی فاز در ۱۵ کیلومتری شمال مشهد، در خانوادهای دهقان به دنیا آمد. فردوسی به سبب وابستگی به خانوادهی دهقانی، زندگی آسودهای داشت، دهقانان خود را…
ابوعلی حسینبن عبدالله نامدار به ابنسینا ملقب به حجهالحق، شرفالملک و شیخالرئیس، در سال ۳۷۰ هجری در روستای خرمیثن نزدیک بخارا زاده شد. پدرش عبدالله، از اهالی بلخ و از پیروان اسماعیلیان، در خدمت نوحبن منصور سامانی بود. حسینبن عبدالله در بخارا به…
امیر عنصرالمعالی کیکاوسبن اسکندربن قابوسبن وشمگیر از شاهزادگان خاندان زیار در سال ۴۱۲ هجری به دنیا آمد. خاندان زیار در سدهی چهارم و پنجم هجری در نواحی شمالی ایران یعنی گرگان، طبرستان، گیلان، ری و جبال حکومت میکردند. پدر عنصرالمعالی، اسکندر، دارا…
نظامالدین عبیدالله زاکانی نامدار به عبید از خاندان زاکانیان است و زاکانیان از اعراب بنی خفاجه بودند که به قزوین کوچیده و در آنجا ساکن شده بودند.
عبید در کودکی پدر خود را از دست داد و سرپرستی او را عمویش عمادالدین احمدزاکانی، از دیوانداران آن زمان…
صادق هدایت در سال ۱۲۸۱ شمسی در خانوادهای سرشناس در تهران به دنیا آمد. پدرش هدایت قلیخان اعتضادالملک، وزیر علوم و رئیس مدرسهی دارالفنون و پدربزرگش رضاقلی خان هدایت، نخستین مدیر دارالفنون بود. صادق که کوچکترین فرزند خانواده بود، در سال ۱۲۸۷ وارد…
جلالالدین محمد فرزند محمدبن حسین بن احمد خطیبی، نامدار به مولانا، مولای ما، ملای روم، خداوندگار و متخلص به خاموش، شاعر، عارف و حکیم ایرانی در خانوادهای اهل دانش در بلخ به دنیا آمد. پدرش بهاءالدین محمد از واعظان بنام بلخ بود. پس از حمله مغولان به…
"من هم مانند تمام مردم روزی بدنیا آمدم و روزهائی را گذراندم مثل همه بمدرسه رفتم و درس خواندم هوش من هرگز مافوق رفقایم نبوده است و بهیچوجه در خود نبوغ و ژنی حس نکردهام فقط طبیعت از یک لحاظ مرا خوشبخت خلق کرده و آن این است که میان یک خانواده دانش…
احسان یارشاطر فروردین ماه سال ۱۲۹۹ در تهران به دنیا آمد. خانوادهی او از مردم کاشان بودند. پدرش، هاشم یارشاطر، بازرگان و دوستدار دانش بود، با زبان عربی و دانشهای زمان خود آشنایی داشت، زبان «اسپرانتو» میدانست و در تهران این زبان را آموزش میداد و…
علینقی وزیری فرزند موسیخان میرپنج از ایل وزیراف قفقاز، در سال ۱۲۶۶در خانوادهای نظامی در تهران زاده شد. ایل وزیراف پس از جنگ چالدران از قرهباغ به ایران کوچید. ناصرالدینشاه مردم این ایل را در ساوه جای داد و جوانان ایل را به خدمت نظام گماشت. موسی…
لیلی تقیپور میلانی در سال ۱۲۹۹در مشهد زاده شد. او نخستین بانوی تصویرگر کتاب کودک در ایران بود. خانوادهی مادری او از جمله خالهاش در نقاشی دستی چیره داشتند. مادرش لهستانی بود و روی پارچه نقاشی میکرد. پدرش حقوقدان و دوستدار هنر بود و کمالالملک را…
شمسالملوک مصاحب در سال ۱۳۰۰ زاده شد. او از نخستین گروه دختران دانش آموخته دانشسرای عالی و اولین بانوی ایرانی است که از دانشگاه تهران دکترای زبان و ادبیات فارسی گرفت و رسالهی او دربارهی افسانه و افسانهنویسان بزرگ ایران با درجهی «بسیارخوب» تصویب…
بدرالملوک تکین نامدار به بامداد فرزند حاجی آقاخان تکینی در سال ۱۲۷۷ش. در تهران زاده شد. پدرش از مجاهدان دوره مشروطیت بود که روح آزادیخواهی و آزادمنشی را در دخترش نیز دمید. بامداد دورهی ابتدایی آموزش خود را همراه با یادگیری زبان فرانسه نزد آموزگار…
خلیل ثقفی (اعلمالدوله) در سال۱۲۷۹ه.ق در تهران به دنیا آمد. پدرش حاجیمیرزا عبد الباقی (اعتضادالاطبا) از پزشکان و دولتمردان دورهی ناصرالدینشاه و مظفرالدین شاه بود. اعلم الدوله، تحصیلات ابتدایی خود را در ایران به پایان رساند .او حکمت…
عیسی صدیق در خرداد ۱۲۷۳ در تهران زاده شد. پدرش عبدالله صدیق التجار بازرگان و به باورهای دینی سخت پایبند بود. مادرش خدیجه، فرزند میرزا محمد جعفر مجتهد نیز بانویی پارسا و دیندار بود. هر دو آنها میخواستند فرزندشان از کارهای دیوانی پرهیز کند و پس از…
میرزا علی اکبر طاهر زاده صابر، شاعر ملی آذربایجان قفقاز در سال ۱۲۷۸ ق. یا ۱۲۷۹ در شماخی از شهرهای شیروان به دنیا آمد. پدرش مشهدی زینالعابدین، پیشهی بقالی داشت. میرزا علیاکبر در خانوادهای با تربیت دینی پرورش یافت. او در هشت سالگی به مکتب…
میرزا حسن رشدیه (۱۲۶۷ه.ق) در محله چرنداب تبریز به دنیا آمد. پدرش حاج میرزا مهدی تبریزی از روحانیان خوشنام تبریز بود و مادرش سارا، نوه صادق خان شقاقی بود. صادقخان به همراه فرزندانش به دستور فتحعلی شاه به شهادت رسید. پس از رسیدن به سن رشد او را…
رخشنده اعتصامی نامدار به پروین اعتصامی در اسفند ۱۲۸۵ در تبریز به دنیا آمد. پدرش میرزا یوسف اعتصام الملک از مردم آشتیان و مادرش اختر از خاندان فتوحی تبریز بودند. اعتصام الملک از کارگزاران کتابخانه مجلس شورای ملی بود و کتاب هایی به زبان عربی و ترجمه…
نیما یوشیج در ۲۱ آبان سال ۱۲۷۶ در یوش- دهکدهای پیرامون آمل - زاده شد. پدرش ابراهیم خان اعظام السلطنه زمیندار و رمهدار بود. او که از رهبران جنبش مشروطه در مازندران به شمار میرفت. به همراه امیر مؤید سواد کوهی «انجمن طبرستان» را پایه گذاشته بود…
منوچهر نیستانی در کرمان به دنیا آمد. در کرمان و تهران درس خواند و از دانشسرای عالی در رشتهی ادبیات فارسی دانش آموخته شد. از سال ۱۳۳۷ آموزگار مدرسههای شاهرود بود. بعدها در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به کار پرداخت. شعرها و نوشتههای…
یوسف مستشارالدوله از نوگرایان دورهی ناصرالدینشاه و از همفکران ملکمخان بود. مستشارالدوله در تبریز به دنیا آمد. پدرش حاج میرزا کاظم، از بازرگانان آذربایجان بود. پس از فراگیری زبان فارسی، عربی، علوم دینی، با سمت منشیگری به استخدام کنسولگری…
ابراهیم، فرزند میرزا احمدخان صنیع السلطنه، نامدار به عکاسباشی، معتمدالسلطان و حضور همایون، در ۱۴سالگی به همراه پدر و دوست محمدخان معیرالممالک، پنهانی و بیاجازهی شاه از راه عتبات به اروپا رفت. در اروپا عکاسی و کلیشهسازی را فرا گرفت و پس از…
شاهزاده محمد طاهر در تبریز زاده شد. پدرش اسکندر میرزا، فرزند ششم عباس میرزا بود. به تشویق پدر در نوجوانی به فراگیری ادبیات فارسی، عربی، فرانسه و علوم ریاضی پرداخت. سپس آموزش هایش را در جامع الازهر مصر ادامه داد و در مدت پنج سال، دانش های دینی را…
مهری آهی در تهران زاده شد. دورهی دبستان و دبیرستان را در مدرسهی ژاندارک (منوچهری) تهران گذراند. در سال ۱۳۲۰ در رشتهی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران دانشآموخته شد. در سال ۱۳۲۱پدرش، مجید آهی، سفیر کبیر ایران در اتحاد جماهیر شوروی شد. مهری آهی…
محمود مهران فرزند میرزا صادق بروجردی در سال ۱۲۸۱ ش در تهران به دنیا آمد. پدرش فرهنگ دوست بود و به آموزش و پرورش محمود و دیگر فرزندانش بهای بسیار میداد. محمود آموزش ابتدایی را در دبستان ترغیب و دورهی دبیرستان را در مدرسهی علمیه گذراند. سپس به…
میرزا محمودخان مفتاحالملک، که گمان میرود در تهران به دنیا آمده است. فرزند میرزا یوسف لشکرنویس بود. میرزا یوسف که پیشه دولتی داشت. اهل ادب بود و شعر نیز میسرود. مفتاحالملک از سالهای کودکی به یادگیری ادبیات فارسی و زبان عربی پرداخت. سپس به…
مهرانگیز منوچهریان در سال ۱۲۹۳ در مشهد متولد شد. پدرش منوچهر منوچهریان از آزادیخواهان نامی دوره مشروطه بود. مهرانگیز همراه خانواده به تهران آمد و در سالهای آغاز حکومت رضاشاه وارد مدرسه ابتدایی شد. سپس به دبیرستانهای عفتیه و فرانکوپرسان رفت. سه سال…
مانکجی، فرزند لیمجی در روستای مورا سومالی در بندر سورت هند زاده شد. نیاکان ایرانی او در آغاز پادشاهی صفویان از ایران به هند آمده بودند. پنج ساله بود که کارگزاران دولت انگلیس، مرکز داد و ستد و ترابری کالا را از بندر سورت به بندر بمبئی جابهجا کردند.…
حسین کوهیکرمانی در سال۱۲۷۶ش در کرمان به دنیا آمد. کوهی از کودکی دلبستگی بسیار به افسانههای روستایی داشت و هر جا افسانهای میشنید، آن را واژه به واژه یادداشت میکرد. کوهی در سال ۱۲۹۶ و۱۲۹۷ همراه با کاروانی، پیاده از کرمان به تهران و شیراز سفر…
نورالهدی منگنه، نامدار به منیرالسلطنه، فرزند میرزاعلیمشیر دفتر از دبیران دربار قاجار و رخسارهمهرالدوله از زنان پیشرو زمان خود، در سال ۱۲۸۱ش. زاده شد. در کودکی از پدر و مادر و آموزگاران سرخانه، مقدمات زبان فارسی، عربی و دیگر دانشها را فرا گرفت و…
محمدعلی جمالزاده در سال ۱۲۷۰ در اصفهانزاده شد. پدرش سیدجمالالدین واعظ، اهل همدان، از سادات شیعی جبل عامل لبنان و خطیب نامدار جنبش مشروطیت بود که سرانجام به فرمان محمدعلیشاهقاجار، در بروجرد به شهادت رسید. جمالزاده از دوران کودکی خود با دو ویژگی…
حسین کاظمزاده ایرانشهر، فرزند حاج میرزا کاظم طبیب، از پزشکان نامدار دورهی خود، در سال ۱۲۶۲ در شهر تبریز به دنیا آمد. از کودکی اندیشهورز و هوشمند بود. طبیعت را بسیار دوست میداشت. در ۴ سالگی مادر و در ۷ سالگی پدر خود را از دست داد. ایرانشهر در…
علی اصغر حکمت در شیراز به دنیا آمد. پدرش میرزا احمد علی خان مستوفی حشمت الممالک معظم الدوله و نیاکان او، همه از دانشمندان برجسته و پزشکان نامدار شیراز بودهاند. مادرش نوهی میرزا حسن فسایی، نویسندهی کتاب "فارسنامه ناصری" و جد او سید علی اکبر خان…
حاج مهدی قلیخانهدایت، مخبرالسلطنه، فرزند علی قلی خان مخبرالدوله و نوهی رضا قلی خان هدایت، امیرالشعرا بود. او در سال ۱۲۴۳ در تهران به دنیا آمد. پس از تحصیلات مقدماتی، در ۱۴ سالگی همراه با برادر بزرگش برای تحصیل به اروپا رفت. مهدی قلی خان در…
محمد گنابادی در سال ۱۲۸۲ در کاخک گناباد زاده شد. پدرش، میرزا عباس نامدار به شمسالذاکرین از روحانیان ارجمند شهر بود. محمد، آموزشهای نخستین را نزد پدرش دید. سپس در مدرسهای در کاخک درس خواند. آنگاه به شهر فردوس رفت و درس خود را در مدرسه حبیبیه آنجا…
میرزا یوسف اعتصام الملک، اعتصام دفتر در تبریز به دنیا آمد. پدرش ابراهیم اعتصام الملک از مردم آشتیان بود که در جوانی به عنوان مستوفی به آذربایجان رفت و تا پایان زندگی در آنجا ماند. میرزایوسف، در تبریز آموزش دید. زبان و ادبیات عرب، دانشهای …
علیاکبر سیاسی در سال ۱۲۷۴ش. در تهران زاده شد. پس از پایان آموزش ابتدایی و میانی به مدرسهی علوم سیاسی رفت. در سال۱۲۹۰ش. همراه با ۳۰ تن از دانشجویان برگزیدهی دولت برای ادامهی درس به فرانسه فرستاده شد و در دانشسرای عالی آموزش دید. پس از دانش…
فتحعلی آخوندزاده یا آخوندوف در شکی، از شهرهای جمهوری آذربایجان کنونی به دنیا آمد. پدرش میرزا محمدتقی، بازرگانی از اهالی دهستان خامنه بود که به شکی کوچ کرده بود. پدر و مادر فتحعلی در کودکی از یکدیگر جدا شدند. او همراه مادر و عموی مادرش در جاهای…
ملکمخان، پسرمیرزا یعقوب ارمنی جلفایی، نامدار به ناظمالملک و ناظمالدولهی و نظامالدولهی، در روستای ارمنینشین جلفا، کنار زایندهی رود به دنیا آمد. گفتهاند میرزا یعقوب کیش پدری را رها کرده، اسلام آورده بود. او ملکم خان را از خردسالی…
من در سال ۱۳۰۴ در تهران در یک خانوادهی دانشدوست و فرهنگی به دنیا آمدم. پدربزرگم، ابوتراب حکیمباشی که در اصفهان زندگی میکرد، نخستین بیمارستان را در تهران تأسیس کرد. پدرم نیز پزشک بود و همهی زندگی خود را وقف معالجه بیماران کرد. مادرم فخرالتاج…
عباس یمینی شریف از نخستین شاعران و نویسندگان کودکان در پامنار تهران زاده شد. در پنج سالگی به همراه خانوادهی خود به دهکدهی دربند در نزدیکی تهران رفت. او را در همان جا به مدرسه و مکتب سپردند. زندگی در روستا، از سویی یمینی شریف را به دوستی با طبیعت…
مجدالدین میرفخرایی، نامدار به گلچین گیلانی، از شاعران پیشاهنگ نوگرایی در ایران، در سال ۱۲۸۸ در شهر رشت به دنیا آمد. پدرش سید مهدی میرفخرایی زاده تفرش بود که بعدها منشی میرزا عبدالله خان وزیر و مستوفی، حاکم تبریز شد و لقب «دبیر دفتر» گرفت. سپس به…
سید اشرف الدین حسینی گیلانی، معروف به نسیم شمال، شاعر و روزنامهنگار دوره مشروطیت، در سال ۱۲۸۸ق. به دنیا آمد. پدرش سیداحمد حسینی قزوینی نام داشت. درباره زادگاه او، اختلافنظر وجود دارد. گروهی او را زاده رشت میدانند اما بنا به زندگینامهی…
محسن فارسی در سال ۱۲۹۹ش. در عراق زاده شد. پدر او «محمد سعید فارسی»، از روحانیون مبارز عراق و از مخالفان عثمانیها و وهابیها بود. او کتابهایی نیز در زمینه حکمت و فلسفه نگاشت که دولت عراق اجازهی انتشار آنها را نداد و «محمد سعید فارسی» را نخست به…
علیمحمد فرهوشی در سال ۱۲۵۴ش. در اصفهانزاده شد. دورهی نخست آموزش خود را در زادگاهش گذراند. او در یادنگارهایش نوشته است: "۸۰ سال پیش در قصبه دولتآباد از توابع اصفهان قدم بعرصه حیات گذاردم و از دوران کودکی خود تا سن شش سالگی که پدرم مرا به مکتب…
ابوالقاسمانجویشیرازی در خانوادهای روحانی در شیراز به دنیا آمد. دوران کودکی را در همین شهر گذراند و پس از پایان دبستان با خانواده به تهران رفت. او در جوانی، مدتی به پیروی از پدر خود سیدخلیلصدرالعلما، روحانی سرشناس شیراز، لباس روحانیت برتن کرد…
ایرجمیرزا، از نوادگان فتحعلیشاه، در تبریز به دنیا آمد. پدرش غلامحسین میرزا، شاعر دربار مظفرالدینمیرزا، ولیعهد ناصرالدینشاه بود. ایرج میرزا در دوران کودکی و نوجوانی، زیرنظر پدر و معلم سرخانه، زبان و ادبیات فارسی و مقدمات زبان عربی را…
صدیقه دولت آبادی هفتمین فرزند حاج میرزا هادی و خاتمه بیگم در اصفهان بدنیا آمد. پدرش در کودکی به صدیقه گفته بود هرگاه مانند برادرانش به آموختن دانش بپردازد، با او نیز مانند پسرانش رفتار خواهد کرد. او از شیخ محمد رفیع طاری زبان عربی و فارسی را…
یحییدولتآبادی، فرزند دوم حاج هادی دولتآبادی، روحانی نامدار اصفهان، در دولتآباد اصفهانزاده شد. از ۵ سالگی نزد زنان خانواده به زحمت خواندن قرآن را آموخت. در ۷ سالگی به همراه برادربزرگتر خود نزد یکی از کارکنان پدرش به آموختن خط نسخ و قرآن…