(درس هایی برای استراتژی تولید و فروش عروسک)
یکی از اصلی ترین وظایف موزه دار تهیه شناسنامه تخصصی اشیا است. شناسنامه تخصصی اشیا که در موزه ایرانک طراحی شده است افزون بر ثبت مشخصات ظاهری اشیا بخشی تحت عنوان پیشینه دارد که به تاریخچه شیی می‌پردازد. در بین اشیا موزه به عروسکی برخوردیم که شبیه یک میمون بامزه بود. و این تازه آغاز ماجرا بود. چون مشخص شد میمون کوچولوی موزه خیلی مهم تر از یک عروسک ساده است.
خانواده ای ژاپنی به نام سِکیگوچی در دهه 20 میلادی تولید کننده اسباب بازی بودند. نوه آنها یعنی نسل سوم خانواده در سال 1960 میلادی برای اولین بار به آمریکا سفر میکند. در این سفر فکر جالبی به ذهنش خطور میکند که عروسکی طراحی کند که همه مردم دنیا عاشقش بشوند. اما بعد از تحقیقات متوجه می‌شود به خاطر تفاوت‌های فرهنگی موجود نمی‌شود به یک عروسک مشترک فکر کرد. اما یک نوع شخصیت هست که همه بچه های دنیا دوستشان دارند و آن شخصیت های حیوانات است.
او تصمیم می‌گیرد که عروسک خود را از روی شخصیت حیوانات طراحی کند. هدف از این طراحی ایجاد احترام و عشق بین مردم دنیا بود. طراح این عروسک که به سفارش شرکت سِگیکوچی انجام شد فردی به نام یوشیهارو واشینو بود که آن را در 25 ژانویه 1974 خلق کرد.
مونچیچی از دو واژه مون به معنای مالِ من در زبان فرانسه و چیچی در آواشناسی ژاپنی شبیه صدای پستانک است، ترکیب شده است. از سویی مونچیچی شباهت آوایی به کلمه (monky) در انگلیسی به معنای میمون دارد.
در همان سال اولین مجموعه از این محصول تولید شد که از حیوانات مختلفی همچون گوسفند، خرگوش و میمون ایده گرفته شده بود. اما در فرآیند فروش متوجه شدند که از عروسکی که شبیه میمون است استقبال بیشتری شده است.
خانواده سکیگوچی شروع کردند به صادرات این محصول و محبوبیت جهانی این عروسک منجر به تولیدات متنوع رسانه‌ای همچون انیمه، سریال تلویزیونی و فیلم های سینمایی شد. اولین انیمه از مونچیچی در توکیو در سال 1980 تولید شد و در ادامه پنج سریال تلویزیونی از کانال 12 توکیو تولید و پخش شد. در سال 2001 چندین برنامه تلویزیونی در فرانسه ساخته شد. در سال 2005 سریالی ژاپنی از آن ساخته شد و در سال 2017 دوباره در فرانسه سریالی دیگر از آن تولید شد.
این محصول در کشور های مختلف اسم های مختلفی می‌گیرد. به عنوان مثال در بریتانیا چیکابو، در ایتالیا مونجیجی، در فرانسه کی‌کی نامیده می‌شود.
در دهه 80 میلادی صادرات این محصول به اندازه‌ای رشد کرد که آمار فروش آن بالاتر از کشور ژاپن شد. اما بعد از دهه 80 رو به افول رفت.
خانواده سِگی گوچی اما ناامید نشدند و در سال 2004 به مناسبت سی سالگی تولد مونچیچی رویدادی برنامه‌ریزی کردند و تولید آن را از سر گرفتند. در سال 2013 سیاست‌های خود را تغییردادند و تصمیم گرفتند بازار فروش جهانی را در دست خود بگیرند و ضمنا همه محصولات با نام انحصاری مونچیچی صادر گردد. در این میان به علت اسقبال خریداران، محصولات غیر اصل (تقلبی) هم بازارشان گرم بود.
یکی از تصمیمات شرکت برای رونق فروش، تولید محصولات جانبی مانند کیمونو، نوزاد و کالسکه، لباس زنانه و مردانه، خانه عروسکی و... بود.
از دیگر ابتکارات این شرکت میتوان به تولید جعبه های شانسی (blind box) اشاره کرد که به طور اتفاقی شکل های گوناگون محصول را بسته بندی کرده و به فروش می‌رساند.
آخرین خبر درباره مونچیچی این است که در سال 2025 این عروسک برای معرفی جشن سال نو انتخاب شد. به ادعای شرکت سکیگوچی تا کنون بیش از هفتاد میلیون عدد عروسک مونچیچی در جهان فروخته شده است.
اکنون وبسایتی به نام مونچیچی وجود دارد که همه رویدادهای مربوط به این محصول را معرفی میکند. همچنین در ژاپن پارکی به همین نام ساخته شده که مجسمه های بزرگ و متنوعی از مونچیچی در آن نصب شده است. همچنین یک برج ساعت در توکیو از این شخصیت ساخته شده و یک مجسمه بزرگ برنزی در مقابل ایستگاه اتوبوس نصب شده است.
بررسی تاریخچه و رویدادهای متنوع فرهنگی که درباره این محصول انجام شده حقایق جالبی درباره تجاری‌سازی یک اسباب‌بازی ارائه می‌دهد. نگاه فرامرزی داشتن به محصول، استمرار و آسیب شناسی فروش، استفاده از رسانه برای جریان سازی پیرامون یک محصول، بهره گیری از نوستالژی به جای اعلام ورشکستگی و بستن خط تولید از نکته هایی است که برای تولید کنندگان اسباب بازی میتوان درس‌های مهمی باشد.
بسیاری از اصحاب فرهنگ و آموزش سوال میکنند که چرا شخصیت‌های ایرانی در بین کودکان محبوب نیستند و یا چرا شخصیت‌های خارجی محبوبیت بیشتری از شخصیت‌های فرهنگی ایرانی در نزد کودکان دارند. خواندن این مقاله می‌تواند مسیر طولانی را که یک محصول طی میکند تا به محبوبیت جهانی دست یابد، به تصویر بکشد.
جالب است بدانید مونچیچی موزه ایرانک توسط شرمین نادری، نویسنده و پژوهشگر حوزه کودکان و تاریخ به موزه اهدا شده است. اهدای اشیا به موزه‌ها باعث ماندگاری آنها و معرفی بیشتر اشیا به مخاطبان می‌گردد.