عروسک بد بو
کار کردن در موزه کودکی ایرانک با کارکردن در بقیه موزه ها فرق دارد. صدای کودکان، نوای موسیقی و ترنم شعر و هیچانه از یک سو، کارکردن با اسباببازیهای قدیمی، تهیه شناسنامه تخصصی، کدگذاری و پژوهش بر روی پیشینه و تاریخچه آنها از سویی دیگر فضایی پویا و خلاقانه برای موزه داری فراهم میکند.
اشیا موزه از دو طریق ِ اهدا و خریداری تامین میشوند. در این میان اشیا اهدایی گاه با داستانها و خاطرات جالبی راهی موزه میشوند. خاطراتی که بخشی از کودکیِ اهدا کننده بوده و بنا به دلایل مختلف تا بزرگسالی نتوانسته از آن اسباب بازیها دل بکند. وجود موزهای به نام کودکی، این اطمینان را به افراد میدهد که میتوانند اسباببازی های محبوبشان را در مکانی امن و مرتبط با دوران کودکی به معرض نمایش بگذارند.
یکی از اشیایی که به موزه اهدا شده بود، عروسکی انگلیسی با قدمت بالای شصت سال بود که در گروه عروسکهای کلکسیونی ارزشمند قرار میگرفت. عروسک، بدنی پارچهای و سر و دست و پای پلاستیکی داشت. بوی بسیار بدی از عروسک به مشام میرسید. طوری که بودنش در اتاق مانع کار همکاران میشد. چارهای نبود جز کالبد شکافی عروسک.
این نمونه عروسک های قدیمی با کاه پر میشدند اما به علت پارگی بدن و ریخته شدن کاه، صاحب عروسک آن را با پشم طبیعی پر کرده و به شکل بسیار مبتدی با پارچه ای به رنگ دیگر وصله کرده بود. بوی ساطع شده مربوط به پشم طبیعی گوسفند بود که کامل از بدن عروسک خارج شد. دست و پاهای عروسک از پلاستیک نرم که اصطلاحا به آن وینیل گفته میشود ساخته شده بود. پلاستیک نرم به دلیل عوامل محیطی (مانند نور ، گرما ، اکسیژن و رطوبت) و تأثیرات شیمیایی (مانند حلال ها و آلاینده ها) به مرور زمان دچار اختلال در پیوند میشود و قدرت انعطاف پذیری یا درخشش اصلی خود را از دست میدهد.
گاه این اتفاق باعث چسبناک شدن پلاستیک و گسست پیوند های مولکولی میشود که برگشت پذیر هم نیست.چسبناک شدن دست و پا ها به مرور زمان باعث چسبیدن گرد و غبار ریز و چرک شدن آن شده بود. سر عروسک از جنس پلاستیک سخت و بدون مو بود. فرم موهای عروسک در قالب اولیه سر عروسک طراحی و رنگ شده است. سر عروسک سالم بود اما دچار رنگ رفتگی شده بود. چشمهای عروسک شیشه ای و پلک زن بود. مژه ها کنده شده اما حرکت پلک درست بود.
ابتدا مستند نگاری شده و قبل از هر اقدامی عکاسی شد. سپس قسمت پارچه ای از قسمت پلاستیکی جدا شد و محتویات درون بدن عروسک تخلیه شد. بدن عروسک از کاه که ماده اولیه تولید شده در کارخانه بود پر شده بود. کاه ها سالم بودند . علت بوی بد عروسک وجود الیاف پشم طبیعی بود که در طی مرمت و بازسازی خانگی درون عروسک پر شده بود. بوی نامطبوع به علت استفاده از پشم شسته نشده بود. کاهها سالم بودند اما به علت بو گرفتن خالی شدند. بدنه پارچه ای عروسک به شدت پوسیده و پاره شده بود و امکان استفاده مجدد نداشت. بدنه پارچه ای جدید دوخته شد. دست و پاهای پلاستیکی شسته و تمیز شدند و به قسمت پارچه ای متصل شدند. لباس عروسک نیز اصلی نبود و طبق تصاویرمشابه موجود از مدل های همسان عروسک دوخته شد.
برای نگهداری بلندمدت، از جعبههای بدون اسید، کاغذهای آرشیوی و پایههای نگهدارنده سفارشی استفاده میشود تا فشار وزن عروسک به درزهای پارچه وارد نشود. همچنین تماس مستقیم لباسهای رنگی با قطعات پلاستیکی باید محدود شود، زیرا ممکن است رنگ به سطح پلاستیک منتقل شود.
برای انتقال عروسک به موزه یک مبل عروسکی کوچک متناسب بااندازه عروسک طراحی و در ویترین قرار داده شد. عروسک بد بو بعد از چند ده سال دارای بدن تمیز و نو و لباس هایی جدید شد و آماده نمایش شد.