تن پوش
در طول تاریخ کودکان و نوجوانان از ملیت های گوناگون ایرانی از لباس ها با پارچه ها درمدل های گوناگون استفاده کرده اند. در این دسته پوشاک دوره های گوناگون شناسانده شده اند.
پیش بند کودک خردسال. پارچه پیش بند از پارچه سفید نخی است که حاشیه آن با نخ آبی زیگ زاگ دوزی شده است و روی پیش بند نقش گلی با نخ آبی گلدوزی شده است. تمام دوخت پیش بند با چرخ خیاطی است. پیش بند ، بند بسته شدن دور گردن ندارد و از دو قسمت شانه و پهلوی…
پیش بند روی دامن دخترانه از پارچه نخی به رنگ قرمز. پیش بند دو برش دارد. یک برش مستطیل که روی دامن قرار می گیرد که روی آن به فاصله 3 سانت از پایین پیش بند، نوار 3 سانتی نخی برادری دوزی چرخ شده است. بند بلند پبش بند دو تیکه است که در پشت کمر پاپیون می…
جلیقه نوزاد پنبه دوزی شده. جلیقه از پارچه نخی سفید دو لایه درست شده که مابین دو لایه پنبه قرار گرفته و سرتاسر جلیقه با فاصله یک سانت دوخت های عمودی ریز زده شده تا پنبه ها جا بجا نشود. جلیقه چهار برش دارد و مدل دراپه است(لایه چپ به اندازه 10 سات روی…
پالتو یا کت دخترانه کرکی با آستر ساتن و یقه آرشال. بخشی از آستین، آستین سرخود است که راحت تر به تن کودک می شود و برشی برای بلندتر شدن آستین به آن اضافه شده است. درزهای اصلی چرخکاری شده و پس دوزی های کت، آستر، جادکمه و جیب ها دست دوز است.
شلوار پیش سینه دار تترون صورتی، پشت کمر شلوار لیفه ای برای رد کردن کش از درون آن دوخته شده است. دو بند شلوار احتمالا با دکمه باید به پیش سینه شلوار وصل می شده اما مراحل دوخت کامل نشده است و جا دکمه هم ندارد. روی پیش سینه یک بالون با مداد طراحی شده…
پیراهن تابستانی دخترانه با پارچه نخی چهارخانه آبی و سفید، با یقه خشتی، آستین کوتاه، و دامن با چین ریز سوزنی که به بالاتنه در ناحیه کمر دوخته شده است. در جلوی پیراهن دو نوار توری 1 سانتی سفید از بالا تا پایین دوخته شده و بر روی دو لبه تورها نواری دو…
پیراهن دخترانه نخی با یقه ملوانی، آستین کوتاه و دامن چین پلیسه. هر پیلی دامن عرض 2 سانتی دارد. یقه ملوانی پیراهن جداگانه دوخته شده و بر روی پیراهن با دو کوک در جلو نصب شده است. دور تا دور یقه از پشت نوار اریب مشکی دوخته شده تا هم روی دوخت نوارهای…
پیراهن خواب دخترانه با پارچه نخی گلدار، یقه گرد و آستین کوتاه. این لباس بالاتنه کوتاه است و با چین های ریزی سوزنی برش دامن به بالاتنه دوخته شده است. روی برش بالاتنه و دور آستین ها نوار آبی رنگ زیگ -زاک نیم سانتی دوخته شده است. لباس از پشت دارای درزی…
پیراهن دخترانه نخی قرمز با خال های سفید. با یقه گرد، آستین کوتاه که در ناحیه کمر چین ریز سوزنی دارد. دور بقه و پایین دامن نوار برادی دوزی شده نخی دارد. بالاتنه پشت پیراهن باز است که دو دکمه قابلمه ای فلزی دارد برای اینکه پیراهن به راحتی تن کودک شود…
دامن پلیسه مدل دراپه، لایه ای که در جلوی دامن روی هم می آید با دو دکمه قابلمه ایی بسته می شود . تمام دامن با چرخ دوخته است به غیر از پس دوزی پایین دامن که دوخت زیک زاک دستی است.
دامن پایین چین دار از جنس پارچه بارانی با نواردوزی های صورتی رنگ، پایین دامن یک تکه به صورن چین ریز اضافه شده با دو پاپیون صورتی کروی آن. دامن از پشت با یک دکمه قابلمه ایی بسته می شود. این دامن احتمالا برای اینکه به عنوان دامن عروسک استفاده شود 2…
لباس متعلق به جسی بالال متولد 1323 است که لباس توسط مادر وی نلی آیدینیاس دوخته شده است.
دومینگو راورا که دوست خانوادگی و کنسول فرانسه در خرمشهر و همچنین استاد دانشکده افسری نیز بود،به جسی اصول شمشیر بازی را یاد داد و نلی لباس را با راهنمایی وی دوخت.
بلوز بافتنی با بافتی ساده متعلق به جسی بالال است که توسط مادرش نلی آیدیتیاس بافته شده است. بلوز روی سرشانه راست سه دکمه می خورد برای راحت پوشیده شدن. مادران و مادر بزرگان در گذشته و حتا پس از کارخانه ایی شدن پوشاک همیشه دستی به دوخت و دوز و بافت…
جلیقه از کلاف پشمی است متعلق به جسی بالال متولد 1323، که توسط مادرش نلی آیدیتیانس بافته شده است
جلیقه بافتنی با یقه هفت در جلو و یقه خشتی در پشت. بافت جلوی جلیقه طرح دار و بافت تکه پشت ساده است. این جلیقه دست بافت متعلق به جسی بالال است که توسط مادرش نلی آیدیتیانس بافته شده است.
کت نخی نوزاد پسر با نواردوزی آبی رنگ دور آستین ها و یقه. در ایران نیز جنسیت نوزاد در انتخاب رنگ لباس آن ها نقش بسیاری دارد. رنگ قالب برای نوزاد پسر آبی و برای نوزاد دختر صورتی است.
دستکش کاموایی دو رنگ با بافت ساده که در محل مچ دست، بندی برای محکم کردن دستکش دارد. در قسمت انگشتان دستکش یک تکه بافته شده و تنها انگشت شصت جدا شده است(دستکش بدون انگشت).
دستکش کاموایی دو رنگ با بافت ساده که در محل مچ دست، بندی برای محکم کردن دستکش دارد. در قسمت انگشتان دستکش یک تکه بافته شده و تنها انگشت شصت جدا شده است(دستکش بدون انگشت).
دستکش کاموایی دو رنگ با بافت ساده که در محل مچ دست، بندی برای محکم کردن دستکش دارد. در قسمت انگشتان دستکش یک تکه بافته شده و تنها انگشت شصت جدا شده است(دستکش بدون انگشت)
لباس نخی سر همی نوزاد 4- 6 ماهه . روی لباس و دور یقه لباس چرخکاری است. نقش روی لباس گربه و موش است. جلوی لباس با زیپ بسته می شود.
شنل مخمل دخترانه با آستر نخی که دور تا دور آن نوار دوزی شده است با بندکی قلاب بافی شده از کاموا. شنل دو نوع دوخت دارد. یکی کوک های دستی با نخ سفید است و دیگری دوخت ریز با چرخ خیاطی که احتمالا همین اواخر انجام شده است.
پیراهن رکابی دخترانه دست دور از پارچه کرکی نازک برای دختربچه یکساله. پارچه های کرکی چون از کتان و پنبه بافته می شدند برای تهیه پوشاک کودکان به ویژه خردسالان مناسب بودند.
دستکش دخترانه کاموایی از الیاف مصنوعی با حاشیه توری زیبا دور مچ ها که با قلاب و نخ کاموایی ظریف بافته شده است. مادرها و مادربزرگ ها در مناطق سرد از اواخر تابستان نسبت به تهیه پوشاک گرم از پشم گوسفند، موی بزو یا چرم گاو و سال ها بعد از کاموا با الیاف…
لباس دستباف زیر و روی زرشکی که خطوط تزیینی سفید رنگی دارد. لباس شامل دوقطعه است که با دو میل بافته شده است. بلوز آستین های بلند و ژاکت رویی آستین های سه ربع دارد. ژاکت با بندی کاموایی که دو منگوله دارد بسته می شود. مدل آستین ها بارانی است و با ظرافت…
جلیقه پارچه ای از جنس ساتن سبز گلدار است که آستری نخی از جنس چلوار سفید دارد. دکمه های جلیقه از جلو باز و بسته می شود.
لباس بافتنی سرهمی آبی رنگ که با ماشین های بافت خانگی بافته شده است. بر حاشیه شلوار طرح گربه با کاموای سفید ایجاد شده و دور یقه و حلقه آستین ها نیز حاشیه ای به رنگ سفید دارند. دور کمر با نخی بافتنی که منگوله های سفید دارد بسته می شود . قسمت سر شانه…
دستکش دخترانه دستباف به رنگ مشکی که با قلاب بافته شده است. لبه دستکش بفت توری دارد و روی مچ بر می گردند.
دستکش دخترانه دستباف که با قلاب بافته شده است. لبه دستکش با طرح توری بافته شده است و روی مچ بر می گردد.
جلیقه کودکانه از جنس ساتن گل برجسته زرشکی که آستری نخی با طرح های شطرنجی دارد. دکمه های جلیقه از پهلو باز و بسته می شوند.
پیراهن کاموایی دستبافت دخترانه که کمر پیراهن با کمربندی کاموایی منگوله دار تنگ و گشاد می شود. آستین های آن مدل بارانی است و بالاتنه آن با دو دکمه باز و بسته می شود.
کت دست دوز که حاشیه ای تزیینی از روبان نیمه شفاف بنفش رنگ دارد. کت آستر دوزی شده است. هیچ دکمه و یا سگکی روی کت وجود ندارد.
به گفته دکتر محمدحسن سمسار محقق و پژوهشگر تاریخی این شنل با مخمل فرانسوی و آستری از تولیدات داخلی دوخته شده است. یراق ها بسیار گرانقیمت و خارجی است که برای تزیین روی لباس دوخته شده است. دکتر سمسار معتقد است شنل، از اواسط دوره قاجار و در پی سفر…
جلیقه قرمز رنگ که از جنس پارچه کج راه پشمی دوخته شده است. در دو لت جلوی جلیقه دو بته جقه بزرگ با چرخ، رنجیره دوزه شده است. لباس بدون آستر بوده و دور تادور لبه آن قیطان دوزه شده و طرح های هفت و هشت زنجیره دوزی شده است.
شنلی از جنس پارچه ترمه است. این پارچه بافت کرمان و دستباف است. آستر شنل از ساتن ایرانی است. به نقل از دکتر محمدحسن سمسار پژوهشگر و نویسنده تاریخی این شنل بقایای قبای بزرگسالان بوده که از قسمت های سالمش برای کودک شنل تهیه شده است. وی معتقد است پارچه…
شنل سبز رنگی که به نقل ازدکتر محمدحسن سمسار محقق و پژوهشگر تاریخی مخمل فرانسوی بوده که آستری از جنس ساتن ایرانی دارد. یراق ها بسیار گرانقیمت و خارجی است که برای تزیین بر روی لباس دوخته شده است. دکتر سمسار معتقد است شنل، از اواسط دوره قاجار و…
شنل سورمه ای رنگ حاشیه داری که به گفته دکتر محمدحسن سمسار نویسنده و پژوهشگر تاریخی ماشینی و وارداتی بوده که با نخ های طلایی بر روی پارچه گلدوزی شده است. در واقع پارچه از ابتدا دارای حاشیه گلدوزی بوده و ممکن است بقایای پارچه پوشاک بزرگسال باشد. قیطان…
شنل مخمل سبز رنگی که به گفته دکتر سمسار نویسنده و پژوهشگر تاریخی احتمالا بافت کارخانجات فرانسوی بوده که یراق های طلایی وارداتی زیبایی بر روی آن دوخته شده است. آستر شنل از پارچه های بافت داخل کشور دوخته شده است. فرم این شنل به شکل پوشاک روسی…
کت و جلیقه مخمل قرمز رنگ که به گفته دکتر محمدحسن سمسار نویسنده و پژوهشگر تاریخی بافت پارچه ماشینی است. پشت جلیقه از پارچه ساتن است. وی معتقد است جلیقه فرم پوشاک ایرانی نیست و در زمان قاجار فقط در مازندران رایج بوده است. یقه لباس نیز مدل انگلیسی است.
متعلق به نیمتاج (تاج السادات) شیخ الاسلامی، دختر نواب الحاجیه و میرزا مسعود شیخ الاسلام، همسر حاج میرزا مفید شیخ الاسلام (دیباج).
ژاکت بلند دخترانه از کاموای دو رنگ (سرمه ای ، بنفش) با کلاه که از کمر دارای پیلی است و با دکمه بسته می شود.
پیش بند احتمالامربوط به دوره قاجار که به صورت دو لایه و با دست دوخته شده است. رویه لباس از جنس پارچه قلمکار و آستر آن ازجنس چیت گل دار قرمز است. پیش بند پشت ندارد و دور گردن بسته می شود.
یک دست لباس محلی ایرانی که شامل بلوز، دامن و پیشبند است. لباس از جنس ساتن و دست دوز است که تزئیناتی نواردوزی شده دارد.
ورود پوشاک کودکانه خارجی به ایران تاثیر بسیاری بر مدل، رنگ و جنس پوشاک تولید داخل برای این گروه سنی داشت. این پیراهن دخترانه تزئینات گلدوزی و نوار دوزی شده دارد. اگر تا پیش از این از پارچه های نخی برای تن پوش و سرپوش کودکان استفاده می شد با ورود…
پیراهن بلند دست دوز دخترانه که با پارچه پشمی با طرح چهارخانه دوخته شده است. بر روی پیراهن یک جلیقه تزئینی کوچک نیز دوخته شده است. پشت لباس زیپ دارد و دو دگمه صدفی به عنوان تزیین بر روی جلیقه دوخته شده است.
بلوز دست دوز آلبالویی با راه های طلایی که آستین هایی به رنگ آبی دارد. یک مهره آبی با دو سوراخ به یقه لباس دوخته شده است. در قدیم معتقد بودند مهره آبی کودک را از چشم نظر و بلایا مصون می دارد.
شلوار راحتی پارچه ای از جنس پارچه چیت گل دار که برای تابستان دوخته می شد. این نمونه از شلوار ها معمولا توسط مادران برای استفاده روزمره کودک در خانه به هنگام بازی و خواب دوخته می شد و برای آسان تر پوشیده شدن کمری از کش داشت. عمر این شلوار نزدیک به…
از دوره پهلوی دوم بلوزهایی اروپایی با طرح های ورزشی و متاثر از رویدادهای جهانی رواج پیدا کرد و مورد استقبال پسر بچه ها قرار گرفت. این بلوز آستین کوتاه پسرانه با یقه ی گرد که روی آن عبارتxx.olympiade munchen 1972 (المپیک مونیخ) به همراه طرح…
پیراهن دخترانه دست دوز با آستین کوتاه و تزییناتی از تور و مهره آبی برای زیبایی و احتمالا چشم زخم. به این نوع مهره که دو سوراخ دارد دو چشم می گویند. در قدیم بعضی معتقد بودند مهره کودک را از بلایا و چشم نظر مصون می دارد.
دو دست بلوز و شلوار که از پارچه چیت گل ریز به رنگ آبی دوخته شده است. در سال های گذشته بیشتر مادران برای نوزادان خود از این پارچه لباس راحتی می دوختند. این لباس کلاه بند داری از همین جنس نیز دارد.
شلوارک پدیده ای مدرن در پوشاک کودک ایرانی محسوب می شود. پیش از این شلوار دختران و پسران بلند تا مچ پا بود. بعدها از حدود دهه 1300 به بعد ابتدا شلوارک های پسرانه رواج پیدا می کند و از دهه 40- 50 شلوارک های دخترانه. این شلوارک کتان به رنگ آبی کم…
زیرپوش با برچسب پارچه ای متعلق به کارخانه (MOTHER CARE) که روی آن دوخته شده است. لباس از جنس تریکوی نخی بوده و اعداد و حروف انگلیسی بر روی زمینه ای سفید چاپ شده اند. برای کودک 3- 5 سال دوخته شده است.
پیش بندی پارچه ای با طرح پیچازی(چهارخانه) زرد و بنفش که دامن چین داری دارد. پیش بند با دگمه فشاری(قابلمه ای) به لباس وصل می شود. این پیشبند بر روی لباس کودک پوشانده می شد برای اینکه لباس اصلی تمیز بماند.
پیش بند پارچه ای دخترانه که به آن "پیش سینه" هم می گویند و معمولا بر روی لباس پوشانده می شد تا لباس اصلی کودک تمیز بماند. دامن پیش بند چین دار است و بند های آن در پشت گردن بسته می شوند.
این بلوزها در دهه ۴۰ و۵۰ رایج بودند. از مشخصه های این مدل تن پوش استفاده آن برای پسران و دختران بطور یکسان بود. البته رنگ و طرح آن گاه در انتخاب این تن پوش برای یک دختر یا پسر نقش داشت. بلوز از جنس پارچه های نایلونی (تریکو) است با زمینه کرم رنگ و…
زیر دامنی شیفون چین دار که در رنگ های ملایم دخترانه دوخته شده است. این زیر دامنی ها به علت داشتن آهار و پف در زیر دامن پوشیده می شد. اینگونه زیردامنی ها استفاده عمومی نداشتند و بیشتر در میهمانی ها و مراسم ویژه همچون عروسی ها استفاده می شده است.
پیش بند کودک از جنس پارچه قلمکارکه در با دو طرح متفاوت دوخته شده است. این پیش بند نیز همانند نمونه های دوره قاجار دوخته شده است و دارای آستری از جنس پارچه چیت گل ریز است. پیش بند با بند در ناحیه کمر و دکمه فشاری در ناحیه گردن بسته می شود.
کت مخمل مشکی با گل های لاله ی قهوه ای که نگین دوزی شده است. یک مهره آبی به جای دکمه دوخته شده است. به این نوع مهره که دو سوراخ دارد دو چشم می گویند. در قدیم بعضی معتقد بودند مهره کودک را از بلایا و چشم نظر مصون می دارد.
جلیقه ی پسرانه ضخیم به رنگ قهوه ای از جنس پارچه پشمی که از روی شانه چپ باز و بسته می شود. پشت جلیقه از جنس ساتن است و تکه ای کش در دوخت آن به کار رفته است. به کار بردن ساتن در پشت جلیقه ها برای صرفه جویی در پارچه جنس بهتر از مدل های اروپایی…
بلوز دخترانه سفید رنگ که در قسمت جلو لباس برودری دوزی های ظریف کار شده است. به طور کلی دوخت و تزئینات آن در نهایت حوصله و دقت و مهارت انجام شده است. دکمه های لباس از جنس صدف طبیعی هستند که به زیبایی آن افزوده اند. جنس بلوز از ابریشم است.
این لباس که برای فرزند اول خانواده دوخته شده است، جلیقه ی است دست دوز و پسرانه که دور گردن و حلقه آستین آن با دقت توسط مادر کودک با دوخت دندان موشی تزیین شده است. دو گل سفید کوچک در پایین هر طرف جلیقه گلدوزی شده است.
قبا بالا پوشی است که در دوران زندیه و قاجاریه برای پسر بچه های طبقه فرادست رایج بوده است. قبا دارای بالاتنه ای تنگ و دامنی گشاد است که بر روی لباس پوشیده می شود. آستین های این لباس بلند و چاکدار بوده و در ناحیه زیر بغل دارای روزنه هستند. رویه قبا از…
پیش بند یا پیش سینه کودکانه که از گذشته برای جلوگیری از کثیف شدن لباس کودکان به ویژه نوزادان و خردسالان استفاده می شده است. این پیش بند از تکه های پارچه های رنگی با جنس های مختلف دوخته شده است. تکه هایی از آن از جنس مخمل و تکه هایی از جنس ساتن زربفت…
صنعت پارچه بافی از گذشته در اصفهان رونق بسیار داشت. پارچه های قلمکار ایرانی از چاپ باسمه های چوبی بر روی پارچه نخی ساخته می شوند و برای تن پوش نیز از نقش و نگارهای زیبا برخوردار بود که با ورود کالاهای نخی اروپایی و تولید انبوه و بهای ارزان به…
در گذشته زنان ترکمن پارچه مورد نیاز برای تهیه لباس را خود با دستگاه های محلی سنتی می بافتند. الیاف پارچه را با رنگ های طبیعی همچون قرمز دانه، انار دانه، پوست انار، نیل و دیگر گیاهان صحرایی رنگزا، رنگ می کردند و روی پارچه های رنگی خطوط سفید و زردی می…
شنل از اواخر دوره قاجار و بیشتر در میان مردان طبقه فرادست رواج یافت. از آنجایی که شنل تنها در خارج از خانه و در فصل سرد مورد استفاده قرار می گرفت، خیلی زود آسیب نمی دید و معمولا بین فرزندان یک خانواده به ترتیب از فرزند بزرگ تا کوچک دست به دست می شد…
شنل از اواخر دوره قاجار و بیشتر در میان مردان طبقه فرادست رواج یافت. این شنل بلند مخمل قرمز رنگ برای پوشاندن نوزاد استفاده می شده و اصطلاحا به آن "سرکش" می گفتند. آستر شنل از جنس دبیت است و سگکی برای بستن دارد. این شنل دست دوز بوده و قدمتی بیش از ۵۰…
لباس بالاپوش به نام قبا که در دوران زندیه و قاجار رایج بوده است. قبا دارای بالاتنه ای تنگ و دامنی گشاد است که بر روی لباس پوشیده می شود. آستین ها بلند و چاکدار بوده و در ناحیه زیر بغل دارای روزنه هستند. رویه قبا از پارچه گلدار و آستر آن از جنس پارچه…
در سال های گذشته دست بافت های مادران و مادربزرگ ها از مهمترین تامین کننده های تن پوش ها و پاپوش های کودکانه بود. تنوع این دست بافت ها در رنگ و طرح نشان از ذوق بافنده آن داشت. طرح و رنگ دست باف با توجه به جنسیت کودک تغییر می کرد. ژاکت دخترانه دست…
با آغاز به کار تولیدی های بزرگ پوشاک برای کودکان و ارسال آن برای مناطق مختلف، شکل و رنگ پوشاک کودکان با دوره ای که تن پوش های کودکان دست دوز مادران بود و هماهنگ با ذوق و ماهرت آنها فاصله گرفت. این جلیقه های کودکانه در رنگ ها و سایزهای گوناگون…
بالاپوشی دخترانه از جنس پارچه شال و با طرح چهارخانه که آستری از جنس نخ دارد. این بالاپوش روی لباس کودک برای گرم تر نگهداشتن او، پوشانده می شد. لباس دست دوز بوده و دکمه های قابلمه ای برای آن دوخته شده است.
جلیقه پسرانه با قدمتی حدود ۸۰ سال و به رنگ کرم و طلایی که طرح های بسیار زیبا و ظریف بر روی آن وجود دارند. جلیقه با دو دکمه از جنس صدف بسته می شود. پشت جلیقه از جنس کتان ساده است. این جلیقه کودکانه از نظر مدل و رنگ همانند جلیقه های مردانه است و…
ورود تن پوش های خارجی برای کودکان در دوره ای که پوشاک کودکانه در ایران از تنوع بالایی برخوردار نبود مرسوم بود. این تن پوش زمستانه کتی است مناسب برای آب و هوای تهران در آن روزگار. ادوارد براون در سفرنامه خود به کودکان عشایری اشاره می کنند که عموما…
کت واژه فرانسوی است. از اواخر دوره قاجار با روزافزون شدن سفرهای ایرانیان به کشورهای اروپایی الگوی پوشاک اروپاییان بر پوشاک ایرانیان به ویژه طبقه متوسط و فرادست تاثیر گذارد. این کت و شلوار راه راه قهوه ای پسرانه شاید کوچکترین اندازه کت و شلوار باشد…