اسباب بازی ها
این رده دارای دسته‌های زیر است:
- اسباب بازی حمل و نقل: در این دسته ماشین های اسباب بازی، هواپیماها، قطارها و همه اسباب بازی‌های حمل و نقل که در ایران ساخته شده و یا به ایران وارد شده و تا سال ۱۳۵۷ به دست کودکان ایرانی رسیده است، معرفی می شوند.
- اسباب بازی جنگی: گونه‌های مختلف اسلحه، توپ، تانک، تیر کمان و دیگر اسباب بازی های جنگی که کودکان ایرانی تا سال ۱۳۵۷ با آن ها در ایران بازی می کردند، در این دسته شناسانده می شوند.
- اسباب بازی فکری آموزشی سرگرمی مهارتی: در این دسته اسباب بازی هایی قرار دارند که افزون بر بازی و سرگرمی جنبه فکری و آموزشی نیز داشته اند.
- اسباب بازی خانه عروسکی: در این دسته وسایل خانه عروسک ها که کودکان ایرانی در بازی هایی همچون خاله بازی از آن ها استفاده می کردند، قرار دارد.
- اسباب بازی دیداری: شماری از اسباب بازی ها جنبه دیداری دارند وبه رشد دیداری کودکان یاری می رسانند. نمونه های قدیمی این گونه اسباب بازی ها همچون کالیدوسکوپ و دوربین اسلاید های دستی که به دست کودکان ایرانی نیز رسیده است در این دسته شناسانده شده اند.
- اسباب بازی آوایی: در این دسته اسباب بازی های آوایی از سوت سوتک های گلی تا طبلک و زنگوله و جغجغه که با تولید صوت حس شنیداری کودکان را تقویت می کردند، شناسانده شده اند.
- اسباب بازی سنتی: در این دسته اسباب بازی های سنتی که همان اسباب بازی های مردم ساخت و دست سازی هستند که نه فقط برای نیاز خانواده بلکه برای امرار معاش ساخته و به بازار ارائه می شدند، شناسانده شده اند.
- اسباب بازی مردم ساخت: در این دسته اسباب بازی هایی که در گذشته خود مردم یا کودکان و با مواد دور ریز می ساختند، به شکل اصل یا باز سازی شده شناسانده شده اند.
- اسباب بازی ملل: اسباب بازی هایی در این دسته شناسانده می شوند که در طول تاریخ به نماد یک کشور بدل شده اند.
- اسباب بازی های دیگر: اسباب بازی هایی که در طبقه بندی خاصی جای نگرفته اند با عنوان اسباب بازی های دیگر در این دسته از موزه شناسانده شده اند.
4 تکه از ظروف آشپزی و غذا خوری فلزی با لعاب سفید و طرح کودکانه، شامل: قابلمه، ماهیتابه، کاسه و بشقاب. این مجموعه از وسایل خاله بازی دختر بچه ها بود که تکه هایی از آن مفقود شده است.
2 ماهیتابه از مجموعه ظروف آشپزی فلزی. این مجموعه آشپزی که در بازی خاله بازی دختر بچه ها استفاده می شدند، شامل قابلمه و گاز نیز بود که بقیه آن ها مفقود شده است.
تستر فلزی برای گرم کردن نان از مجموعه اسباب بازی های مدرن خاله جان بازی که با ورود تسترهای خارجی به آشپزخانه های مادران نمونه کوچک آن نیز برای بازی های کودکان ساخته شد.
سماور نفتی از جنس ورشو که همانند یک سماور واقعی روشن می شود و می توان در خاله جان بازی با آن چایی دم کرد و به مهمان ها تعارف کرد.
گازی کوچک برای بازی خاله جان بازی که دارای شعله های جداگانه نیست و سینی برای گرم کردن غذا دارد و یک محفظه فر. احتمالا باید نمونه مینیاتوری یک اجاق گاز برقی باشد.
ساعتی فانتزی با طرح گل آفتابگردان که نیروی محرکه ساعت از طریق فنر ایجاد میشود. فنر این ساعت به مرور باز شده و ساعت از کار افتاده است.
زودپز چدنی از وسایل آشپزی بازی خاله جان بازی که همانند نمونه بزرگ آن درش با اهرمی که روی در زودپز قرار داد به بدنه محکم می شود تا بخار دیگ برای پخت سریع غذا خارج نشود.
به کمک قرقره ای چوبی و میخ و نوار های پلاستیکی رنگی رشته طنابی بافته می شود که یکی از سرگرمی های کودکان در دهه های ۴۰ و ۵۰ بوده است. نوار بافته شده از سوراخ قرقره بافته و خارج می شود. از این نوارهای بافته شده برای تزیین دوچرخه و مواد و خودکار…
بادبزنی کوچک با دسته ایی از چوب و صفحه ایی از بافت حصیر که برای استحکام بیشتر آن حاشیه ایی پهن از مخمل به دور آن دوخته شده و برای زیبایی از منگوله های کاموایی و نواردوزی رنگی استفاده شده است. تهیه بادبزن های کوچک در گذشته به خاطر به همراه داشتن راحت…
شاید بیش از 100 سال است که بچه ها خاله بازی می کنند. یکی از افزارهای اصلی این بازی دیگ و قابلمه های شبیه دیگ و قابلمه های مادران است. گمج نیز بر اساس نمونه واقعی قابلمه های خطه شمال است که در آن مادران غذا می پختند. گمچ روی کوره ای سفالی قرار…
چرخ خیاطی کوچک که بدنه فلزی نارنجی رنگی دارد. یک صفحه اضافه برای بزرگتر کردن سطح خیاطی به چرخ وصل می شود.چرخ نخ زیر ندارد و دوخت آن با کشیدن نخ به راحتی شکافته می شود. چرخ با باطری کار می کند و پدالی برای به حرکت در آوردن دارد. یک دکمه روشن و خاموش…
سه عدد بیگودی و یک شانه مینیاتوری که بخشی از یک مجموعه وسایل آرایش موی عروسک است. این مجموعه آیینه و سشوار پلاستیکی هم داشت که الان موجود نیستند.
آیینه جیبی که قابی تزیینی و به رنگ صورتی دارد. پشت آیینه پایه ای وجود داشته که باز و بسته می شده و می توانسته بر روی میز به حالت عمودی قرار گیرد که شکسته است.
قرقرک نوعی فرفره چوبی است که برای به چرخش درآوردن آن با وسیله ای به نام "شت" به کنار آن ضربه می زدند. شت تکه چوبی از درخت است به اندازه 50 سانت که سر آن طناب نخی بسته می شد به اندازه حدود 40 سانت که با این طناب به قرقرک می زدند. قرقرکی که صاف…
بادبزنی کوچک با دسته ایی از چوب و صفحه ایی از بافت حصیر که تماما روکشی از پارچه مخمل نواردوزی دارد. برای زیبایی بادبزن از منگوله های کاموایی و نواردوزی های رنگی استفاده شده است. تهیه بادبزن های کوچک در گذشته به خاطر به همراه داشتن راحت آن…
سماور سفالی مینیاتوری با لعاب سبزتیره که تنها شکلی از سماور دارد و اجزایی قابل حرکت ندارد
بسته ای شامل 24 قطعه پلاستیکی برای بازی جورچین است. این بازی فکری از محصولات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است، که با الهام از طرح لوگوی این نهاد مرغک نامیده شده. از کنار هم قرار گرفتن قطعه ها می توان افزون بر شکل مرغک کانون، شکل های دیگری…
مجموعه سماور، قوری، سینی و کاسه زیر شیر سماور کوچک که بیشتر جنبه تزیینی دارد. تنها در سماور جدا می شود اما شیر سماور نمادین است اهرم باز و بسته ندارد.
قوری چینی با نقش قدیمی گل سرخ یکی از اشیا مهم در بازی خاله بازی دختران است. شباهت زیاد این قوری به نمونه ایی که بزرگترها در زندگی روزانه استفاده می کنند دختران به استفاده از آن ها راغب تر می کند.
هرکاره سنگی از صنایع دستی مشهد است که قدمت ساخت آن به قرن 14 مي‌رسد. چون در این دیگ هر نوع غذایی طبخ می شده است به هرکاره موسوم است كه از سنگ «سرپانتين» ساخته مي‌شود. هرکاره های کوچک سنگی سوغات زوار مشهد برای کودکان دیگر شهرها بوده است به همین دلیل…
وسیله ای دست ساز است که با الیاف درخت داز در ناحیه سیستان و بلوچستان بافته می شود. ساختار آن به گونه ای است که انگشت دست کودک در حفره دوست گیر قرار می گیرد و از آن خارج نمی شود. کودک دیگر نیز از دسته آن می گیرد و به این شکل با هم دوست می شوند. رها…
در گذشته سبدها یکی از پر کار ترین وسایل مورد نیاز خانه ها بشمار می رفته است. این سبد کوچک که از شاخه های درخت خرما درست شده است، برای نگهداری میوه خرما و جلوگیری از خشک شدن آن مورد استفاده قرار می گرفته است. نمونه های کوچک آن در بازی خاله جان…
فرفره ای از جنس حلبی که با دمیدن در لوله ان صدای سوت مانندی ایجاد می گردد. این فرفره از خم کردن ورقه ای حلبی به شکل نیم دایره درست می شود. وسط این نیم دایره سوراخ است و دو طرف سر آن از داخل با شی تیز گود می شود تا ورقه ای حلبی به شکل لوزی در آن…
قابلمه کوچک که چون شبیه دیگ است دیگچه نامیده می شود. جنس آن مسی است و در دارد. دسته های آن به بدنه جوش داده شده است. معمولا پس از شش ماهگی به نوزادان افزون بر شیر مادر غذا هم می دادند. اما در ابتدا غذای جداگانه برای او پخته می شد که نمک، روغن و…
بشقاب یکی از نخستین افزارهای زندگی کودک بود که در سیسمونی قرار می گرفت. کودک با غذاخور شدن می توانست در این بشقاب ها تجربه غذا خوردن مانند بزرگسالان را داشته باشد.
صندلی راحتی مینیاتوری کوچکی که بر وری نشیمن گاه آن سوراخی به قطر ۵ سانتی متر وجود دارد. این حفره محل قرار گرفتن گلدان کوچکی بوده است که متاسفانه اکنون موجود نیست. صندلی بر روی پایه های قوس دارش به راحتی تاب می خورد.
تیرکمان کوچک فلزی است که توسط کودکان به ویژه پسران در اوقات فراغت تابستان ساخته می شد. ساختار ساده ای دارد و با خم کردن مفتول فلزی به شکل عدد Yساخته می شود. به دو سر آن کش قیطان وصل می شد. تیر های آن معمولا از خم کردن تکه های کوچک سیم برق به شکل عدد…
صفحه گرد مقوایی که دسته ای حصیری در آن فرو رفته و دو مهره با نخ به بدنه آن متصل شده اند. با چرخاندن دسته حصیری، مهره ها به صفحه کاغذی برخورد کرده و صدا می دهند. این نمونه اسباب بازی بر اساس نمونه های قدیمی آن بازسازی شده است.
قوری و سماور مینیاتوری چینی با نقش ناصرالدین شاه قاجار که به صورت چاپی بر روی سماور حک شده است. سماور تزیینی است و کار نمی کند.
زنبیل پلاستیکی کوچکی که در دهه ۴۰ دختران در هنگام خرید در دست می گرفتند و یا در خاله بازی از آن استفاده می کردند. امروزه این بازیچه طرفدار زیادی ندارد چرا که استفاده از این نوع زنبیل منسوخ شده و چرخ های خرید جایگزین آن شده اند. دختران با الگو برداری…
دبرنا یا دبلنا که نام اسباب بازی است که در دنیای غرب به نام بینگوBingo شناخته می شود. این مجموعه شامل ۲۱ کارت و ۹۰ مهره پلاستیکی است که در دو کیسه پارچه ای قرار دارند. کیسه های پارچه ای دست دوز بوده اند و برای نگهداری کارت ها و دانه حبوبات دوخته شده…
چرخ خیاطی مینیاتوری با بدنه چدنی که با دو باطری ۱.۵ ولتی کار می کند. قسمت هایی از آن گم شده و وجود ندارد. معمولا چرخ خیاطی های اسباب بازی ماسوره نداشتند و دوخت به راحتی شکافته می شد.
ماشین فلزی کرم رنگی که سقف آن به رنگ سیاه است و یک دستگاه کنترل کننده فنری دارد که آن را به عقب و جلو هدایت می کند. شیوه حرکت ماشین به این صورت است که ابتدا باید اهرم فنر چرخانده شود تا حالتی مثل کوک کردن و ذخیره انرژی به وجود آید. سپس با دکمه کنترل…
سماور ذغالی مینیاتوری از جنس مس و آلیاژ های دیگر که درب مخزن آب آن باز می شود. شیر سماور نمادین بوده و آب از آن جاری نمی شود. بدنه سماور قلمزنی شده است.
سماور مینیاتوری فلزی که قلمزنی شده است. در مخزن آب جدا می شود ولی آب از شیر سماور جاری نمی شود و شیر حالت نمادین دارد. سماور به شکل سماورهای ذغالی ساخته شده است.
قارقارک یکی از اسباب بازی های سنتی است همیشه در طبق چوبی اسباب بازی فروش های دوره گرد وجود داشته. این قارقارک با تکه ای از چوب درخت اقاقیا و دم اسب ساخته شده است. بنا به گفته پیرمرد قارقارک فروش اصفهانی، خودش دم اسب‌ها را کیلویی از گیلان می خرد و…
داخل این شهر فرنگ با برق روشن می شود و بالای آن نیز 2 چراغ روشن می شود روکش تزیینی ان دو چراغ گم شده است. پشت 3 ذره بین غلتکی قرار دارد برای قرار گرفتن کاغذ تصاویر و عکس ها با دسته ای برای گرداندن غلتک ها. این شهر فرنگ با تسمه های چرمی بر پشت…
یک دسته که با توجه به قد کودک اندازه زده می شد، یک محور چوبی با دو چرخ کوچک و دو استوانه که با چرخ های روی محور چوبی درگیر می شودند. با حرکت کودک رو به جلو و یا عقب، ابتدا چرخ های کوچک و سپس استوانه ها شروع به چرخیدن می کردند. بدین ترتیب یک اتولک(…
چرخونک طوقه خالی دوچرخه است که با یک میله هدایت شده و چرخانده می شود. کودکان در حال دویدن با میله ای که نقش هدایت کننده را دارد طوقه را چرخانده و در خیال خود رانندگی می کنند. این بازی در اغلب شهر های ایران مورد استقبال کودکان بوده است. این بازیچه…
این گاری ها از چوب های جعبه میوه که کنار هم میخ می شد درست می شدند. برای استحکام بیشتر سه چوب به شکل مثلث به روی آنها میخ می شد. در بعضی نمونه ها بلبرینگ های جلو متحرک و بلبرینگ های عقب ثابت بودند تا گاری به راحتی دور بزند. بچه ها بر روی این…
چوب و بلبرینگ ماشین و قلاب فلزی، میله فلزی و میخ تنها ابزارهای لازم برای ساخت روروک است. اما کافی نیست. ساخت روروکی محکم و زیبا نیاز به مهارت و شکیبایی بسیار دارد. پس حضور یک استاد کار نجار لازم بود و یا نوجوانی شیفته کارهای نجاری و فنی. دشوارهای…
برای تهیه افزارهای بازی "گو بازی" به تکه های پارچه های دور ریز، نخ و سوزن و قطعه ای چوب نیاز است. قسمت دشوار کار تهیه توپ پارچه ای است که باید ساعت ها روی آن کار کرد. ابتدا گلوله ای کوچک از پارچه درست کرده و با نخ و سوزن که از میان این گلوله پارچه…
قطعه ای از چرخ نخ ریسی مادربزرگ یا مادر که خراب شده و دیگر قابل استفاده نیست می تواند تبدیل به یک بازیچه شود. بازیچه ای برای کودک نوپا که با ان راه رفتن را تمرین کند و یا پسربچه ای بزرگتر که با آن همانند انکه ماشینی را هدایت می کند در کوچه ها حرکت…
چند شاخه درخت یا چوب های حصیر، یک تیکه کش و تشتک های فلزی نوشابه های قدیمی تبدیل به اسباب بازی متداول می شد برای پسربچه ها که با آن نشانه گیری کنند و یا در کوچه ها به بازی جنگ بپردازند. دو سر چوبی به اندازه 70 سانتی متر کمی تراش داده می شده و کش…
میله ای فلزی که به چرخ کالسکه بچه و یا چرخ های کوچک کنار دوچرخه ها متصل می شد و کودک با آن در حیاط و کوچه راه می رفت.
گاری چوبی برای حمل بار. چرخ های گاری از بلبرینگ ماشین است و دسته گاری با یک اهرم به بدنه متصل شده است تا امکان گردش و هدایت گاری به چپ و راست باشد. تزیینات و رنگ گاری بسته به امکانات و ذوق و سلیقه سازنده داشته. اگر رنگی اضافه از رنگرزی در و پنجره…
بادبادک یکی از قدیمی ترین اسباب بازی هایی است که ساخت آن در بسیار از کشورها از گذشته های دور تا به امروز رواج داشته است. در ایران نیز در مناطق مختلف به شیوه های گوناگون ساخته و بازی می شد. شیوه ساخت بادبادک با…
سماور ذغالی قلمزنی شده با نقش گل، پرندگان و آهو همراه با: قوری، پارچ آب، سینی و دودکشی که سر سماور قرار می گیرد. بخش های از دسته های سماور از چوب خراطی شده است. این سماور با ذغال گرم می شود. در زیر سماور دریچه ایی برای تخلیه خاکسترهای ذغال وجود دارد…
سوت سوتک قرمزدست ساز از جنس گل و به شکل سگ که روی دم آن سوراخی برای دمیدن و به صدا درآمدن وجود دارد.
این تخته بازی سرامیکی متعلق به عصر آهن، دارای خط و 58 سوراخ است و به بازی درخت خرما نیز شناخته می شود.
