صفحه بازی چوبی شهر سوخته
دوره فرهنگی: عصر مفرغ
قدمت: حدود ۲۶۰۰_ ۲۴۰۰ پیش از میلاد
محل کشف: شهرسوخته، زابل، استان سیستان و بلوچستان
اندازه: بلندا، ۳۳.۲؛ پهنا، ۱۲.۷ سانتی متر
شماره اثر در موزه ملی ایران: ۵۲۵
تخته بازی از جنس آبنوس و به شکل مستطیل ساخته شده و دارای ۳۱ مهره (چهار طاس و ۲۷ مهره) به اشکال گوناگون است. نقش روی صفحه شکل ماری است که با حرکت مواج خود از گوشه ای از صفحه و سپس حرکت در تمام صفحه از بالا به پایین و پایین به بالا و در حالی که دم خود را به دندان گرفته، با پیچ و تاب بدن خود بیست خانه دایرهای شکل را به وجود آورده است.
این بازی دارای ده مهره مثلث ساده و ده مهره مثلث کنگرهدار است که از نظر تعداد بیشتر از سایر مهرهها بودهاند. به همین دلیل میتوان تصور نمود ده مهره مثلث ساده متعلق به یک حریف و ده مهره مثلث کنگره دار متعلق به حریف دیگر بوده است. دو مهره مربع ساده و دو مهره مخروطی سنگی نیز بین حریفان تقسیم میشدند که به این ترتیب هر بازیکن دارای دوازده مهره مخصوص به خود بوده است و سه عدد مهره صلیبی شکل کنگرهدار باقی میماند که مهره خانه امن هستند. در بازی سه خانه امن بوده که اگر مهره ای به آنها می رسیده حریف نمی توانسته آن را بزند و از بازی خارج کند. طاسها نیز به صورت مکعب مستطیل و دارای علائمی هستند که میتوان از آنها به عنوان شماره تعبیر نمود که با استفاده از استخوان، عاج یا صدف داخل مکعب های چوبی کار گذاشته شده اند. بازسازی نحوه این بازی با وجود مهره های موجود احتمالاً بر اساس سعی در بیرون انداختن مهرههای حریف از صفحه با روش زدن و خوردن آنها تا به پایان رسیدن مهرههای حریف و برنده شدن بوده است.
این تخته بازی در جریان کاوش موسسه باستانشناسی ایزمئو-ایتالیا به سرپرستی ماریستو توزی در سال ۱۳۵۶ در شهر سوخته کشف شد.یکی از آثار مهم و شاخص که گویای جامعهای پیچیده است، مجموعهای از یک تخته بازی و مهرههای همراه آن است که در تدفین مرد جوان ۲۵ سالهای در گور سردابهای شماره ۷۳۱ بخش مرکزی گورستان شهرسوخته یافت شده است. این بازی یکی از قدیمیترین آثار مرتبط با سرگرمیهای فکری بشری شناخته میشود.
